(The Turkish Post) – MEHMET ERDEM, ÖZEL RÖPORTAJ
Barbaros Şansal, Türkiye’nin son dönemde yetiştirdiği en önemli moda tasarımcılarından biriydi. Bir dönemin tanınmış sanatçılarının üzerinde, onun dokunuşlarını taşıyan kıyafetler yer alırdı. Ancak ülkede yaşadığı bazı tartışmalar ve devamında hakkında açılan davaların sonrasında Şansal, soluğu Avrupa’da aldı.
Her ne kadar sanatını dışarıda yapsa da, o kendi ifadesiyle dışarıda Türkiye Cumhuriyeti’ni temsil ediyor. Şansal, Türkiye’deki moda anlayışını ciddi şekilde eleştiriyor. Türkiye’deki insanların giyinmediğini, tam aksine ya soyunduğunu ya da örtündüğüne dikkat çekiyor. Şansal, özellikle ünlü sanatçı Bülent Ersoy’u moda tasarımları sonrasındaki ödemeler konusunda eleştiriyor. Türk Sanat Müziği’nin ‘Diva’sının borç konusunda titiz olmadığını, borcunu geç ödediğine dikkat çekiyor.
Ünlü modacı Barbaros Şansal, yurtdışında bazı Avrupa ülkelerinden vatandaşlık teklifi aldığını ancak kesinlikle reddettiğini ifade ediyor. Ardından da ekliyor: “Ben Türkiye Cumhuriyeti yurttaşıyım. Ülke kamburu da olsa bana ait. Ülkemi asla kimseye şikâyet etmem. Onu eski Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün eşi Hayrünnisa Hanım yapmıştı.”
TurkishPost okurlarını Barbaros Şansal ile baş başa bırakıyoruz…
“TÜRKİYE ARTIK GİYİNMİYOR”
Siz, Cemil İpekçi ile birlikte Türkiye’nin bir dönemine damga vuran önemli moda tasarımcılarındandınız. Bir anda moda ve sanat dünyasından elinizi eteğinizi çekmenizin nedeni neydi?
Şu damga vurma terimini bir türlü anlayamadım. Orta Amerika’da sığırlara vurulur damga. Ya da pasaport memuru falan kâğıtlara vurur. Espri bir yana, Cemil İpekçi 1970’lerden beri benim arkadaşım. Moda ve sanat dünyasından elimi eteğimi çekmedim ki. Tam tersi, artık daha seçici ve keyfe keder çalışıyorum. Hem de uluslararası arenada. En prestijli davet, düğün ve protokolde eserlerimiz boy gösteriyor. Sadece coğrafya değiştirdik diyelim. Her zaman derim… Türkiye artık giyinmiyor. Ya soyunuyor ya da örtünüyor. Bize ihtiyaç yok. Biz insan için karnının doyduğu değil, umutlarının yeşerdiği yerdir vatan.
“BÜLENT ERSOY BORCUNU GEÇ ÖDER”
2012 yılında Bülent Ersoy’a yönelik sarf ettiğiniz “Bizim kıyafetlerimiz ona uymaz çünkü kadın terzisiyiz.” sözleriyle tepkilerin odağına yerleşmiştiniz. Siz bu kadar sivri cümleler kullanmaktan ve dilinizin keskinliğinden dolayı hiç pişmanlık duydunuz mu?
Dilim sivri değil, çatallı… O yüzden Jakobsen organı gibi kullanıyorum. Düşündüğün dilde sevişip, düşmanının dilinde savaşmazsanız, istismara açık hale gelirsiniz. Bülent Ersoy’u da 70’li yıllardan beri tanırım. Kendisiyle çok da çalıştık. Ama son yirmi yıldır zaten sahne çalışmalarını bıraktık. Kurucularından biri olduğum dernekten de attılar beni. Hormonlu domates ödülüne aday da gösterdiler. Almaya gittim, bu kez de vermediler. Maalesef Bülent Ersoy borcu konusunda titiz değil. Borcunu geç öderdi. Konu bundan kaynaklı aslında. Memleketin özeti işte.
“BU KADAR PİSLİĞİN İÇİNDE BOĞUL TÜRKİYE”
2017’de sosyal medya hesabınızdan yaptığınız bir paylaşımda, “Bu kadar pisliğin, sefaletin, rezaletin içinde. B… boğul Türkiye.” sözleriniz tepkilere neden oldu. Neticesinde “Halkı kin ve düşmanlığa sevk etmek” iddiasıyla tutuklandınız. Barbaros Şansal’ı bu kadar kızdıran ve bu cümleleri kurduran temel faktör nedir?
2017’de yaptığım temenni hâlâ geçerli. Üstelik ne kadar haklı çıktığım da aşikâr. Ülke pisliğin içinde boğuluyor. Ancak tutuklanma sebebim o video değil. Mahkeme de sonradan tespit etti. Sebebi sahte profilden atılmış dört tweet. TCK’nın 216. maddesi gereği, gözaltı kararı bile yokken başka bir coğrafyadan organize bir şekilde alındım. Uluslararası havalimanında polis gözetiminde, TGS memurları tarafından linç girişimine maruz kaldım. Ardından da tutuklandım. Silivri Cezaevi’nde hücreye atıldım. Sonra eski TCK’nın 141-142. maddesi, yani bugünkü TCK 301’den 6 ay ertelenmiş ceza verdiler. Zaten bu madde de AİHM içtihadına aykırıydı. Gerçi kim takar… Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ni ya da Anayasa’yı değil mi? Yaşanan gasp ve darp olayıyla ilgili tazminat davası hâlâ sürüyor. Maalesef, Valilik sorumlu polislere soruşturma izni vermedi.
“KORKU İNSANIN DÜŞMANIDIR”
Barbaros Bey, Yıldırım Mayruk sizin için “Adeta freni patlamış bir araba ya da cezai ehliyeti olmayan bir çocuk; her an her şeyi yapabilir.” şeklinde bir tabir kullanıyor. Bu cesareti nereden alıyorsunuz? Başıma bir şey gelir diye korkmuyor musunuz?
Korku insanın en büyük düşmanıdır. İnsanlara mahsus bir davranış bozukluğudur. Tedavisi de mümkündür. Ustam Yıldırım Mayruk, nüktedandır. Güzel betimleme yapmış. Zaten Türkiye Cumhuriyeti bana korkacak bir vukuat da bırakmadı, sağ olsun. Mesela benim Allah korkusu da yoktur. Öcü mü Allah? İman etmiş bir Müslüman ona şükreder, hizmet eder. Dilenmez ondan.
“TÜRK SİYASETİ İLGİ ALANIMDAN ÇIKTI”
Siz Türkiye’deki çoğu meslektaşınızın aksine, İngilizce, Almanca, Fransızca ve İtalyanca konuşabilen, entelektüel birikimi olan, politik bir duruşa sahip bir modacısınız. Şayet bazı keskin cümleleri kullanmamış olsaydınız, bugün nerede olurdunuz?
Aslında ifadelerim keskin değil. Bence daha doğrudan ve net. Meslektaşlarımın çoğundan daha iyi maddi olanaklara sahip, konforlu bir yaşamım var. Çok dilli oluşum, beni uluslararası aktivizm sahnesinde saygın bir yere de taşıdı. Yani tavrım ve tarzımı kaybettirmek bir yana, toplumda çok daha önem verilir hale getirdi. Daha geçen ay Birleşik Krallık’ta Avam Kamarası’nda bakan ve milletvekilleri ile panel konuşmacısı idim. Günlük üç yüz kelime Türkçe ile konuşan Türkiye siyaseti, ilgi alanımın belki yüzde 10’u bile değil. Şimdi Yunan dili öğreniyorum.
“SANATÇI SANDIKLARINIZIN ÇOĞU BAHŞİŞİ PEŞİN ALIRLAR”
Ne yazık ki, son dönemde sinema oyuncularından edebiyatçısına, gazetecisinden şarkıcısına kadar pek çok ünlü, iktidar kanadında yer aldı. Siz tanınmış şahısların bu kadar siyasetle iç içe olmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kültür, sanat ve spor bir toplumun en önemli ilerici, itici ve yaratıcı gücüdür. Sanat politiktir. Yaratıcılık ise asla demokratik olmak zorunda değildir. Dürtmeli, düşündürebilmeli ve sorgulatmalı… Şaşırtmalı, hatta uyandırmalıdır. Sanatçı diye sandıklarınızın çoğu bahşişi ve bedeli peşin ödenenlerdir. Ki, geçenlerde Ahmet Çakar harika bir özeleştiri de yaptı. Ben hiçbir siyasi parti üyesi veya sempatizanı değilim. O onların tercihi. Kıçını kiraya veren acısına katlanır. Bu söz merhum büyükannem, Eyüp Eşrafı’ndan Mavnacılar Kahyası Yahya Efendi’nin kızı Saraylı Müşerref’e aitti.
Türkiye’de insanların bu kadar siyasetin içinde olmasını ve toplumun adeta bir karpuz gibi ikiye bölünmesini nasıl okumak gerekiyor? Siz geçmiş dönemde bazı darbeleri ve muhtıraları da görüp geçirmiş bir ünlü olarak, politize olmanın zararlarını nasıl açıklarsınız?
En büyük kargaşalardan en yalın çözümler doğar. Türkiye evrim geçiremediğinden dolayı, yok cunta, yok muhtıra, yok darbe, yok kalkışma vs. gibi nedenlerden dolayı 10-20 yılda bir sallanır. Zarar da verir. Yenilenme topluma zerk edilinceye kadar zaten eskir. Çünkü Türkiye’de belli bir güç hep yağma, ganimet ve işgal kültürünü kutsar. Ama sermaye ama kamu fark etmez. Ben böyle düşünüyorum.
“BEN SANCHO PANCHO’YUM”
Siz 1980 ihtilali sonrasında komünist olmak iddiasıyla sürgüne gönderildiniz. 9 yıl hayatınız sürgünde geçti. 15 Temmuz FETÖ darbe girişimi sonrasında Türkiye’de de toplu tutuklama ve gözaltılar yaşandı. Bunlara en net tepki verenlerden birisi sizdiniz. O malum dönem düşünüldüğünde, Don Kişot’luk yaptığınızı düşündünüz mü?
Don Kişot değil de, Sancho Pancho diyelim mi? “FETÖ yok, Göto var” dedim diye hakkımda soruşturma bile açıldı. Yurtdışındaki Tenkil müzesine gittim diye, hain bile ilan edildim. Ben nasıl herhangi bir tarikat ya da cemaat üyesi olabilirim ki? Ateizm Derneği ve LGBT üyesi biri olarak üstelik. 15 Temmuz safsatası ile vakit kaybedemem. Irkçılık olarak algılanması yanlış olur. Ama bir halk deyimi hatırlatayım: “Çingene çalıyor Kürt oynuyor.”
“YURTDIŞINDA ASLA ÜLKEMİ ŞİKÂYET ETMEM”
Bir röportajınızda, “Benim bir tane kimliğim var. Ve ben ondan çok memnunum.” ifadelerini kullanıyorsunuz. Ötekileştirildiğiniz ve adeta ikinci sınıf bir insan muamelesine maruz kaldığınız bir aşamada, bu kadar nasıl pozitif kalabiliyorsunuz?
Türkiye’de mutluluklar insanların acıları, zenginlikler başkalarının fakirliği ve başarılar diğerlerinin yenilgisi üzerine inşa edilir. Ben ikinci sınıf vatandaş olabilir miyim ki? Anne Eczacıbaşı, dedem de Teşkilat-ı Mahsusa, İstiklal Madalyalı Sarıkamış Levazım Albay’ı. Baba, Bülent Ulusu’nun sınıf arkadaşı. Dayım, Ata’nın manevi kızı Ülkü Hanım’ın eşi. Her soylu ailede bir ‘Karakoyun’ çıkabiliyor. Ben Türkiye Cumhuriyeti yurttaşıyım. Ülke kamburu da olsa bana ait. Ülkemi asla kimseye şikâyet etmem. Onu eski Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün eşi Hayrünnisa Hanım yapmıştı. Birçok ülke, uluslararası haklarımdan (ve tabii ülkem aleyhine kullanmak istediklerinden) dolayı bana vatandaşlık teklif etti. Ben pasaportumla İsrail, Kıbrıs Cumhuriyeti ve Yeni Zelanda dâhil dünyanın her yerine özgürce seyahat edebiliyorum zaten. Bakanlar, milletvekilleri pasaportlarına baksınlar.
“POLİTİK ARŞİVLERİMİZ KORUMA ALTINDA”
Yine bir mülakatınızda, “Ben arşivimi çıkardım TC’den. Bir gün bana bir şey olursa hepsi ortaya çıkar.” diye bir açıklamanız var. Bu ifadeleri bir espri olarak mı yoksa gerçek olarak mı söylüyorsunuz? Çünkü mesleğinizin püf noktaları düşünüldüğünde, sizin tezgâhınızdan geçmeyen ünlü sanatçı, şarkıcı, siyasetçi ve mafya babaları yoktur.
Mesleki arşivlerimizi, Yıldırım Mayruk 60 yıl, bense 40 yıl önce imha etmiştik. Zaten ülkeden çıkarmıştık. Miras hak eden kurumlara bırakılır. Maliyetini ve bedelini biz karşıladık. Koca iki ömür. Kızılay’a da olduğu gibi ‘Zırnık’ yok. Ancak politik arşivlerimiz koruma altında. Ve başka bir coğrafyada banka kasasında. Bir gün bulunursa bulunur. Malum Türkiye Cumhuriyeti define avcısıdır. Dipsiz gölü bile patlatmıştır.
TARİHTE HİÇBİR SARAY ADALET DAĞITAMAMIŞTIR
Son dönemde yargı camiasıyla ilgili bazı iddialar ortaya atılıyor. Siz Türkiye’de yargının bağımsız ve tarafsız karar verdiğine inanıyor musunuz?
Bana ne olur yargıyı sormayın. Yeteri kadar kanaat ile hakkımda açılmış dava var. On beş günde bir de ifadeye yönelik yakalama kararı tarafıma ulaşıyor. Tebligat bile yapmadan üstelik. Tarihte hiçbir saray ya da kilise adalet dağıtamamıştır. Hukuk iktidarın seks işçisi değildir. Tam tersi muhabbet tellallığı. Daha işine geleni gördüğünde eskisini satar.
“İMARIN VE RANTIN OLDUĞU YERDE YOLSUZLUKLAR OLUR”
19 Mart tarihinde İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu ve yakın çalışma arkadaşları birer birer tutuklandı. Siz siyaseti ve gündemi yakından takip eden bir birey olarak, bu iddialara inanır mısınız?
İktidar, muhalefet fark etmez. İmarın, ihalenin ve rantın olduğu her coğrafyada bir takım yolsuzluklar olabilir. Ama kanımca bu sefer, ‘Benim annem senin anneni o adreste gördü’ hikâyesi gibi.
“EBRU GÜNDEŞ’İN ELBİSESİNİN FATURASINI ULUSAL VİDEO ÖDEDİ”
Türkiye’de bazı avukatların tutukluları tahliye ettirmek için rüşvet iddiaları gündeme geldi. Sizin tutuklanmanız ya da yargılanmanız aşamasında benzer şeylerle karşılaştınız mı?
Bir kere bana böyle bir teklif yapılamaz. Şarkıcı Ebru Gündeş’in ilk elbisesini diktiğimizde, kıyafetin faturasını yapımcı, yönetmen ve işadamı Türker İnanoğlu’na ait Ulusal Video’ya faturalamıştık. Rezaletin Zarrab’ı tanımam. Ayakkabılarım da kutuda değildir.
Bir mülakatınızda söylediğiniz, “Hrant’ı devlet kaldırımda yüzüstü yatırdı, beni de yatırabilir. Hrant’ın ayakkabısı delikti, benimkiler Rossetti.” sözleriniz tepki aldı. Siz de son dönemde maruz kaldığınız olaylar düşünüldüğünde, benzer bir sona maruz kalmaktan korktunuz mu?
Cinayeti işleyen katil henüz 18 yaşındaydı. Gösterim burada… Olmaz dekorunda, onun da pankartı var. Hem de Ermenice! O bir teşbihti. Anlayana saz… Kötü niyetle okuyanlar tepki gösterir. Derin devlet, 12 Mart Muhtırası’nın ardından 1971-1972 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlığı yapmış olan Nihat Erim’i de 19 Temmuz 1980’de kaldırıma yatırdı. Susurluk skandalı yaşandığında da, ayakkabılar Sümerbank değildi! Anlayana işte…
Malumunuz sevenleriniz olduğu kadar, sevmeyenleriniz de var. Bundan dolayı sosyal medyada ciddi linçe maruz kalıyorsunuz. Bundan dolayı bir açıklamanızda, “Avukatım Mercedes S400 aldı. Ben o leş insanların haram paralarını cebime sokmam, 17 bin ağaç diktim. Biz, dike dike bugünlere geldik.” diyorsunuz. Pişmanlık duyanları affediyor musunuz? Yoksa avukatınızın insafına mı bıraktınız?
“DAVALARDAN KAZANDIĞIM PARALARI BAĞIŞLIYORUM”
Avukatım o aracı sattı. Yerine panelvan marka araç aldı. Tabii ki emeğinin karşılığını alacak. 3 bin 500 dava! Diğer avukatım dostum Efgan Bolaç’a da ‘çocuklar ölmesin’ dediği için ceza verildi. Avukatlık ruhsatı iptal edildi. Şimdi İngiltere’de yaşıyor. Ben davalardan kazandığım tüm tazminatları bağışlıyorum. Gösteri gelirlerimi de. Zaten, ben tespit edemem ki… O kadar vaktim de yok. Yıllarca hakkımdaki iftira ve talan dolu uyduruk davalara muhatap oldum. Hiç dava açmazdım zaten. Hukukun hali malum. Ama baktım ki, AK Partili avukatlar bunu yapmış, sebepsiz zenginleşiyorlar. Dedim bilmukabele… Affettiğim pişmanlık duyan birkaç mağdur oldu. Ama tek tük ve doğrulayarak tabii ki.
“TÜRKİYE’DEKİ TEK SERVETİM EMEKLİ MAAŞIM”
Siz bugün Türkiye’nin tanınmış onlarca sanatçısını giydiren bir modacısınız. Bir dönem sizden randevu almak için bekleyen sanatçı dostlarınız, bu zor zamanda da yanınızda dik durabildi mi?
Tabii ki, yanımda duran dostlarım var. Ben hayatımda kimlerin ve nelerin kalacağını değil, kimlerin ve nelerin çıkacağını hesaplarım. Bakın Türkiye’de artık ne taşınmazım ne de yatırımım var. 16 bin TL emekli maaşım ve ücretsiz toplu taşıma kartım dışında servetim yok. Randevu işine gelince onların talebi hiçbir zaman önemli olmadı. Önemli olan bizim kabulümüzdü zaten.
Son olarak şunu da sormamız gerekiyor. Son dönemde LGS, YKS ve KPSS sınavlarında ciddi usulsüzlük iddiaları kamuoyuna yansıdı. Hatta sahte diploma çetesinin binlerce kişiye sahte belge verdiği, bu kişilerin de devlette memur oldukları ortaya çıktı. Şartların bu kadar vahim olduğu bir ortamda, gençlerin hiçbir gelecek hayali kuramamasını nasıl yorumlarsınız?
Gençlere tavsiyem: Cem Toker’in dediği gibi; İpsala ya da Kapıkule yakınlarına yerleşsinler. İlk fırsatta yurt dışına gitsinler. Tabii vize alabiliyorlarsa! Sonunda yine dönerler ülkelerine, her şey düzeldiğinde. O süreçte yurtdışında, dil, görgü ve kültür eğitimi alsınlar. Hoşgörü, saygı gibi ülkede yozlaşmış, kaybolmuş değerleri öğrenirler. En önemlisi de, Türkiye’ye yeniden faydalı biri olarak dönerler.
