(The Turkish Post) – Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi’nin daveti üzerine gittiği Çin’de görüşmelerde bulunuyor.
Çin basınına yansıyan haberlerde Fidan’ın BRICS topluluğuna katılmayı değerlendirdiklerine dair sözleri yer aldı.
Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov ise Türkiye’nin BRICS’e olası ilgisini memnuniyetle karşıladıklarını söyledi:
“Türkiye gibi önemli ortaklarımız dahil komşu devletlerin BRICS’e yönelik artan ilgisini memnuniyetle karşılıyoruz. Elbette bu ilgi, Rusya’nın başkanlığında hazırlanan BRICS zirvesinin de gündeminde olacak.
“Bu Örgüt, katılmak isteyen tüm ülkelerin çıkarlarının tamamını karşılayamayabilir ancak BRICS, ilgi gösteren tüm devletlerle temasları sürdürmekten yana.”
Peskov, bunun için çeşitli formatlar üzerinde çalışıldığını aktararak, “Bu, zaman gerektiren bir süreç ancak bu kadar yoğun ilgiyi memnuniyetle karşılıyoruz.” ifadesini kullandı.
Rusya’nın Nijniy Novgorod kentinde 10-11 Haziran’da BRICS ülkeleri dışişleri bakanları toplantısı yapılacak. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da bu toplantıya katılacağını açıklamıştı.
Peki BRICS nedir?
Gelişmekte olan ülkelerin uluslararası konularda daha çok söz sahibi olmasını isteyen Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin 2006’da, “BRIC” grubunu kurdu. Grup adını, bu ülkelerin İngilizce baş harflerinden alıyor. 2011’de Güney Afrika’nın da katılmasıyla grubun adı “BRICS” oldu.
Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de 1 Ocak’ta BRICS’e katıldı.
Grubun genişletilmiş hali için herhangi bir isim açıklanmadı ama grubun adının “BRICS +” olacağı düşünülüyor.
Arjantin de gruba davet edilmişti. Ülkenin yeni cumhurbaşkanı Javier Milei BRICS’e katılmayacaklarını söyledi.
BRICS ülkeleri yıllık zirve toplantılarında kararlar alıyor.
Grup üyesi ülkeler sırayla, bir yıllığına grubun dönem başkanı oluyor.
BRICS neden önemli?
BRICS ülkeleri arasında Çin ve Rusya gibi büyük dünya güçleri, ya da Brezilya ve Güney Afrika gibi kendi kıtalarındaki büyük güçler var.
Genişleyen grubun bünyesindeki ülkelerin toplam nüfusu 3,5 milyar. Bir başka deyişle dünya nüfusunun yüzde 45’i.
BRICS ülkelerinin ekonomilerinin toplam büyüklüğü 28,5 trilyon dolar. Bu da, dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 28’ine tekabül ediyor.
BRICS ülkeleri aynı zamanda dünyada ham petrolün yüzde 44’ünü üretiyor.
BRICS grubu, kalkınmakta olan ülkelerin “daha büyük bir ağırlığa ve temsile” sahip olması çağrısı yapıyor.
Grup bünyesindeki ülkeler 2014’te, kalkınma projelerine destek vermek için Yeni Kalkınma Bankası’nı kurdu.
BRICS ülkeleri 2022 sonu itibarıyla kalkınmakta olan ülkelere yeni yol, köprü, demir yolu ve su tedariki projeleri için 32 milyar dolar kredi verdi.
İrlanda’nın başkenti Dublin’deki Trinity College’dan kalkınma coğrafyası uzmanı Prof Padraig Carmody, bunun özellikle Çin’in BRICS için biçtiği rol olduğunu söylüyor.
Carmody, “Çin, BRICS üzerinden gücünü ve nüfuzunu büyütmeye çalışıyor. Özellikle Afrika’da. Küresel Güney’in başlıca sesi olmak istiyorlar” diyor.
BRICS’teki bir diğer büyük güç Rusya’nın ise grubu başka bir amaçla kullandığını savunanlar var.
Londra merkezli düşünce kuruluşu Chatham House’dan Creon Butler, “Rusya, grubu Batı’ya karşı savaşının parçası olarak görüyor. Ukrayna’nın işgalinden sonra uygulanan ambargoları aşmasına yardımcı oluyor” diyor.
Butler ayrıca, İran’ın BRICS’e üye olmasının, grubun Batı karşıtı özelliğini artıracağı görüşünde.
‘BRICS para birimi’ doların yerini alabilir mi?
Ülkeler birbirleriyle ticaretlerinde sıklıkla ABD doları kullanıyor.
Brezilya ve Rusya’dan önde gelen siyasetçiler, “BRICS para birimi” oluşturup, dolar hakimiyetine son vermeyi önerdi. Ancak bu konu 2023’teki BRICS Zirvesi’nde ele alınmadı.
Prof. Carmody, ekonomileri birbirlerinden çok farklı özelliklerde olduğu için BRICS ülkelerinin ortak para birimi oluşturmasının pratik olmayacağını söylüyor.
Ancak Canandy, “Gelecekte uluslararası ticaret ödemelerini yapmak için ortak bir para birimi ya da uluslararası ticaret için bir kripto para oluşturabilirler” diyor.
BRICS, G20’ye rakip mi?
Türkiye’nin de dahil olduğu G20 grubu, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler tarafından, mali krizler ve iklim değişikliği gibi küresel sorunları ele almak için kurulmuştu.
Ancak BRICS grubunda G20 üyesi ülkeler de var.
Düşünce kuruluşu Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nden Dr. Irene Mia, gelecekte bu iki grubun eş güdümlü çalışabileceğini söylüyor:
“Birlikte, gelişmekte olan ülkelere iklim değişikliğiyle mücadelede daha fazla para verilmesi için ya da dünyanın para birimi konumundaki ABD dolarının gücünün azaltılması için bastırabilirler.”
