(The Turkish Post) – Beşar Esad, yıllarca göz doktorluğu eğitimi aldığı Londra’dan, 13 yıldır süren kanlı iç savaşta ülkesinin baskıcı liderliğine dönüşen bir yolculuğa çıktı. Şam’dan uçakla kaçtığı iddialarıyla gündeme gelen Esad, Suriye’nin halkına zulmeden liderlerinden biri oldu.
Beşar Esad’ın hayatındaki en belirleyici anlardan biri, binlerce kilometre uzakta, Londra’da göz hastalıkları uzmanlık eğitimi aldığı dönemde yaşandı. Ağabeyi Basil Esad’ın 1994 yılında Şam yakınlarında geçirdiği trafik kazasında hayatını kaybetmesiyle, Beşar’ın Suriye’deki iktidara giden yolu açılmış oldu.
DOKTORLUKTAN OTORİTERLİĞE GİDEN YOL
Başlangıçta babasının halefliğine hazırlanmayan Beşar Esad, ağabeyinin ölümünün ardından Suriye’de liderlik için hazırlandı. Bu süreç, yüz binlerce kişinin yaşamını yitirmesine, milyonlarca kişinin evlerini terk etmesine ve bir iç savaşın fitilinin ateşlenmesine neden oldu. Peki, göz doktoru olan Beşar Esad, nasıl savaş suçlarıyla işleyen, baskıcı bir lider haline geldi?
BEŞAR ESAD’IN AİLESİNİN SURİYE’DEKİ ROLÜ
1965 doğumlu olan Beşar Esad, Hafız Esad ve Anisa Makluf’un oğluydu. Suriye’nin tarihsel olarak önemli olaylar yaşadığı bir dönemde doğdu. Arap milliyetçiliği, dönemin çoğu Arap ülkesinde olduğu gibi, Suriye’deki politikaya da yön veriyordu. Baas Partisi’nin iktidara gelmesiyle birlikte, Arap milliyetçiliği düşüncesi genişlemeye başladı. Suriye, çok partili bir sistemden yoksundu ve demokrasi de yoktu.
Esad ailesi, Suriye’deki Nusayri toplumu ile yakından ilişkiliydi. Hafız Esad’ın 1966 yılında Savunma Bakanı olmasıyla Nusayrilerin ordudaki sayısı ve etkinliği artmaya başladı. Esad, 1971’de Suriye Cumhurbaşkanı olarak iktidara geldi. Hafız Esad’ın uzun süren yönetimi, askeri darbelerle şekillenen bağımsızlık dönemiyle tezat oluşturuyordu.
HAFIZ ESAD’IN SURİYE’DEKİ DEMİR YUMRUK YÖNETİMİ
Suriye’yi demir yumrukla yöneten Hafız Esad, muhalefeti bastırdı, demokratik seçimleri reddetti ve ülkesini tek adam yönetimiyle idare etti. Bu dönemde, Esad ailesi Suriye’deki en güçlü siyasi figürlerden biri haline geldi ve dış politikada da güçlü bir etki oluşturdu. Bu yönetim anlayışı, ülkenin iç ve dış politikasında büyük bir dönüşüme neden oldu.
Beşar Esad, siyaset ve askerlikten uzak farklı bir yol seçti. Tıp alanında kariyer yapmaya karar verdi. Şam Üniversitesi’nden mezun olduktan sonra Londra’daki Western Göz Hastanesi’nde göz hastalıkları uzmanlığı için 1992’de İngiltere’ye taşındı. 2018’deki BBC yapımı “Tehlikeli bir Hanedan: Esadlar” adlı belgesele göre Beşar Londra’da yaşamın tadını çıkarttı. İngiliz şarkıcı Phil Collins’e hayrandı ve Batılı değer yargılarını benimsedi.
Beşar, gelecekteki eşi Esma el Akhras ile Londra’da tanıştı. Esma King College’ta bilgisayar mühendisliği okuyordu ve daha sonra bir yüksek lisans programı için Harvard Üniversitesine kabul edildi. Ancak yaşamı, kısa süre sonra bambaşka bir yola girecekti.
Hafız Esad’ın ikinci oğlu olarak, büyük oranda ağabeyi Basil’in gölgesi altında kalmıştı. Basil’in Ocak 1994’teki ölümü Beşar’ın yaşamının yönünü değiştirdi. Derhal Londra’dan geri çağırıldı ve Suriye’nin bir sonraki lideri haline getirilmesine başlandı. Beşar orduya katıldı ve gelecekteki rolü için kamuoyunda imaj oluşturmaya başladı.
Hafız Esad, Haziran 2000’de öldü ve 34 yaşındaki Beşar, Suriye anayasasındaki 40 yaş gerekliliği değiştirildikten sonra ülkenin cumhurbaşkanı oldu. Beşar Esad, 2000 yazında cumhurbaşkanlığına yemin ettiği sırada farklı bir siyasi tondaydı. “Şeffaflıktan, demokrasiden, kalkınmadan, çağdaşlaşmadan, hesap verirlikten, kurumsal düşünceden” bahsediyordu.
Cumhurbaşkanı olduktan aylar sonra, Esma Akhras ile evlendi. Hafız, Zein ve Kerim adlı üç çocukları var. Başta, Beşar Esad’ın siyasi reform ve medya özgürlüğü söylemi Suriyeliler arasında umut yarattı. Liderlik yöntemi ve Esma’nın Batılı eğitiminin yeni bir dönemin işareti gibi görülüyordu.
Bu sırada Suriye’de “Şam Baharı” diye bilinen bir medeni tartışma ve ifade özgürlüğü ortamı yaşandı. Fakat güvenlik güçleri 2001’de muhaliflere baskı, tutuklamalara geri döndü. Beşar Esad, özel sektörün gelişmesini teşvik eden kısıtlı ekonomik reformlara da gitti. Liderliğinin ilk yıllarında kuzeni Rami Makluf da büyüdü. Makluf büyük bir ekonomik imparatorluk kurdu.
