(The Turkish Post) -HÜSNÜ YUSUF TURABİÇ
Anayasa Mahkemesi herkesi şaşırttı ve tarihi nitelikte iki karara imza attı. Önce üniversite rektörlerinin Cumhurbaşkanı tarafından atanmasına imkân sağlayan Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili yasa hükmünü iptal etti. Neden? Tek cümleyle anayasaya aykırı olduğu için… İptal edilen esas mı usul mü? Yoksa her ikisi de mi? Sadece ‘usul’ diyenler var. Öyle de olsa karar ‘tarihi’.
Ardından daha rektör kararının şoku atlatılamadan Merkez Bankası Başkanı’nın Cumhurbaşkanı tarafından atanmasına ilişkin düzenlemeyi anayasaya aykırı buldu. Cumhurbaşkanı’nın Merkez Bankası Başkanı’nı görev süresi dolmadan değiştirme yetkisi elinden alındı. ‘Söz dinlemiyordu’ gibi gerekçelerle Erdoğan Merkez Bankası’nda değişim yapamayacak. Sürenin dolmasını beklemek zorunda. Bu karar da çok tartışılır. Nitekim tartışılmakta.
Bu iki karar ne anlama geliyor? Hukuku yönünü konunun uzmanları yorumlar. Ben siyasi sonuçları üzerine düşüncelerimi aktaracağım. Sıradan kararlar olmadığı muhakkak. Bir ‘dönüm noktası’ olarak değerlendirilse yeri. Anayasa Mahkemesi’nin Erdoğan iktidar ‘yetkisini daraltması’ herkes için sürpriz oldu. AK Parti iktidarının hiç hoşnut olmayacağı bir durum bu. Erdoğan’ın bunu kabullenmesi zor.
Anayasa Mahkemesi’nin başkanı değişeli iki ay bile olmadı. Zühtü Arslan gitti, yerine Kadir Özkaya geldi. Özkaya Erdoğan’ın gönlünden geçen başkan adayı değildi. Cumhurbaşkanı’nın İrfan Fidan’dan yana tavır koyduğu kulislere yansıdı. Ancak Fidan Anayasa Mahkemesi’ne adımını atar atmaz büyük bir dirençle karşılaştı. Atanma süreci bile büyük eleştiri konusu oldu. Fidan İstanbul Başsavcılığı yaptığı dönemde hukukla sınavını başarıyla veremedi.
Bu iki karar bir buçuk ay önce görevi devralan Kadir Özkaya’nın hanesine yazılır. Başkanların gücü ve yetkisi bir oyluk rakamın ötesinde. Kamuoyu bunu Haşim Kılıç döneminden biliyor. Kılıç, üyelerin aksine rağmen süreci ustalıkla yönetti ve AK Parti’nin kapanmasını engelleyebildi. Gelen gideri aratırmış. Özellikle MHP Zühtü Arslan’dan çok şikâyet etti. Bahçeli Arslan’a sık sık verdi veriştirdi. Kadir Özkaya’nın Zühtü Arslan’dan geri kalır yanı olmadığı görüldü.
Kararların kuşkusuz ‘hukuki dayanağı’ var. Fakat her ne kadar hukuk öyle buyursa da Anayasa Mahkemesi siyasi yönü olan davalarda AK Parti iktidarının canını sıkacak bu kadar radikal ve cesur davranamazdı. Ya zamana yayar ya ortada kararlar alırdı. Bu iki karar o yüzden şaşırtıcı… ‘Özkaya’nın başkanlığında AYM hukuku hatırladı’ yorumu konuyu izah edemez. Mahkemeye bu iki kararın altına imza attıran saik acaba nedir? Benim cevabını aradığım soru bu.
Rektör kararı anında siyasi alanda yankılandı. CHP Lideri Özgür Özel grup konuşmasında konuya geniş yer ayırdı; ‘Tayyip Bey yaptığınız her şeyi AYM iptal etti. 270 sayfa iptal var. Memleketin nasıl hukuksuzlukla yönetildiği buradan belli oluyor. Cumhurbaşkanı sistemi kökten hukuksuzdur. Türkiye Cumhuriyeti’nin kirişleri kırıktır, temeli kumdandır. Devlet bir başına kirişsiz kolonsuz kalacaktır’. Merkez Bankası kararıyla ‘anayasaya aykırılık’ katmerlendi.
AYM’nin ‘hukuku hatırladı’ seçeneğini zayıf bulduğumu söylerken diğer ihtimaller ne olabilir? Acaba AYM 31 Mart sonrası başlayan siyaset oyununda sahaya mı girdi? İki kararı pekâlâ ‘Ben de varım’ diye okumak mümkün mü? Bu hükme varınca tek başına mı yoksa dirsek temasında olduğu birilerinin etkisi söz konusu mu? Kim mi? Abdullah Gül mesela. Ya da AK Parti sonrası hesap yapan, plan geliştiren başka birileri.
31 Mart seçimlerinden sonra siyasette AK Parti sonrası için yoğun arayışlar başladı. Komplo teorilerinin, siyasi senaryoların, oyun planlarının bini bir para. AYM kararlarını AK Parti döneminin kapanmakta olduğunun işareti olarak yorumlayanlar da pek haksız sayılmaz. Yargı da dahil bürokrasi seçim sonuçlarını iyi analiz eder ve pozisyonunu yeni duruma göre alır. Bu çerçevede de değerlendirilebilir.
Sebebi ne olursa olsun ama hukuki bahane, ama konjonktürel gerekçe Ankara’da bir şeyler döndüğü kesin. Siyasetin sürprizlere gebe olduğunu görmek için de uzman olmaya gerek yok. Siz de farkında değil misiniz?
