(The Turkish Post) – ABD ve Rusya, Ukrayna konusunda daha fazla görüşmek için anlaştı ancak belli bir tarih verilmedi. Rusya tarafı da iki tarafın en kısa sürede elçi atama konusunda mutabık kaldığını duyurdu.
ABD ve Rus heyetlerinin, ikili ilişkileri normalleştirme ve Ukrayna’daki savaşı sonlandırma hedefiyle yaptıkları toplantı bitti.
TASS haber ajansına göre, ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçen hafta yaptığı telefon görüşmesinden sonra Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da bir araya gelen iki ülkenin heyetlerinin toplantısı 4,5 saat sürdü.
Görüşmelerde Rus heyetinde Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov ve Rusya Doğrudan Yatırım Fonu Başkanı Kiril Dmitriyev; ABD heyetinde ise ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz ve Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff yer aldı.
“Ukrayna Savaşı’nda kalıcı bir son olmalı”
ABD tarafı toplantının ardından yaptığı açıklamada, iki tarafın da ihtilaflı noktaları ele almak için bir istişare mekanizması kurulması konusunda anlaştığını duyurdu.
ABD Dışişleri Bakanlığı, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın en kısa sürede sona erdirilmesi için çalışmaya başlamak üzere üst düzey ekiplerin atanması hususunda anlaşıldığını açıkladı.
Bakanlık, Rubio ve Lavrov’un, karşılıklı jeopolitik çıkarlar ve yatırım fırsatları konusunda gelecekte işbirliği yapma konusunda da anlaştığını duyurdu.
Dışişleri Bakanı Rubio, Rus tarafıyla 4 ilke üzerinde anlaştıklarını bildirdi.
İki tarafın da misyonlarının işlevselliğini yeniden tesis etmek amacıyla ekipler atacağını söyleyen Rubio, “Ukrayna Savaşı’nda kalıcı bir son olmalı” dedi.
Başkan Trump’ın hızlı hareket etmek için motive olduğunu belirten Rubio, bölgesel ve güvenlik garantileriyle ilgili müzakerelerin olacağını bildirdi.
Rubio, Avrupa’da devam eden bir ‘sonsuz savaş’ olmasının Trump için kabul edilemez olduğunu belirtirken, “Bugünkü görüşme uzun bir sürecin ilk ve zor bir adımıydı. Kimseyi kenara atmıyoruz. Bir noktada Avrupa Birliği de sürece dahil olacak” dedi.
“NATO’nun genişlemesi egemenliğimize doğrudan bir tehdit”
Görüşmenin ardından basın toplantısında konuşan Lavrov, ev sahibi Suudi Arabistan’a teşekkür etti.
İki tarafın da birbirini dinlediğini, verimli bir görüşme gerçekleştirildiğini belirten Lavrov, mümkün olan en kısa sürede elçiler atama konusunda anlaştıklarını duyurdu.
Lavrov “Bugün meslektaşlarımıza, Başkan Putin’in defalarca vurguladığı şeyi açıkladık: NATO’nun genişlemesi, Ukrayna’nın Kuzey Atlantik ittifakına katılması, Rusya Federasyonu’nun çıkarlarına doğrudan bir tehdittir, egemenliğimize doğrudan bir tehdittir” dedi.
Heyetlerarası görüşmenin arasında Rusya Dışişleri Bakanlığı da açıklamalar yayımladı.
Ukrayna’nın NATO’ya dahil olmayacağının garantisinin Rusya için yeterli olmayacağını belirten Rus Dışişleri, “NATO, 2008 yılında Bükreş’te kabul edilen kararlardan vazgeçmeli” dedi.
Heyetler görüşmeye devam edecek
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, basın mensuplarına toplantının sona erdiğini belirterek, iki ülke heyetlerinin Ukrayna konusunda ilerleyen zamanda görüşmeye devam edeceğini söyledi.
Rusya Devlet Başkanı Putin ile ABD Başkanı Trump arasında gelecek hafta bir görüşme yapılma ihtimalinin düşük olduğuna işaret eden Uşakov, “İki ülke heyetleri arasında yakın çalışmalar yapılması gerekiyor. Biz buna hazırız ancak liderlerin görüşmesine ilişkin bir tarih vermek henüz zor.” dedi.
Uşakov, Ukrayna konusunda müzakerelere katılacak Rus yetkililerin Putin tarafından belirleneceğinin altını çizdi.
Görüşmelerden önce neler oldu?
Üst düzey Amerikalı ve Rus yetkililer, Başkan Trump’ın Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek için çabaladığı ve Kremlin’in Washington ile daha sıcak ilişkiler aradığı bir dönemde, Salı günü Suudi Arabistan’da en az üç yıldır iki ülke arasındaki en kapsamlı müzakereler için bir araya geldi.
Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki görüşmeler öncesinde, Rus yetkililer, ABD ile “normalleşme” arayışında olacaklarını, hatta büyük Amerikan petrol şirketlerinin Rusya’ya geri dönme olasılığını bile öne sürdüler.
Ukrayna ve Avrupa, Trump’ın Ukrayna’ya Rusya’nın lehine olacak bir barış anlaşması zorlamaya çalışabileceği korkusuyla, derin bir endişeyle uzaktan izliyordu.
Trump’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir V. Putin ile yaptığı uzun telefon görüşmesinden bir haftadan kısa bir süre sonra gerçekleşen toplantı, öğle namazı için kısa bir süre ertelendi ve ardından devam etti.
“Birlikte çalışarak büyük faydalar elde edeceğiz”
Trump daha sonra iki liderin Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya’nın “bir gün birlikte çalışarak elde edecekleri” “büyük faydadan” bahsettiklerini ve Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek için “hemen müzakerelere başlamayı” kabul ettiklerini söyledi.
ABD heyetine Dışişleri Bakanı Marco Rubio; Ulusal Güvenlik Danışmanı Michael Waltz; ve Trump’ın Ortadoğu elçisi ve Trump’ın uzun zamandır arkadaşı olan Steve Witkoff başkanlık etti.
Güveni yeniden inşa etmek
Heyet Salı günü Riyad’daki Diriyah Sarayı’nda Rusya Dışişleri Bakanı Sergey V. Lavrov ve Putin’in dış politika danışmanı Yuri Ushakov ile bir araya geldi. Rusya’nın egemen servet fonu başkanı Kirill Dmitriev’in günün ilerleyen saatlerinde görüşmelere katılması bekleniyordu.
Ushakov, Riyad’a indikten sonra gazetecilere, görüşmelerin amacının “Rusya ve Washington arasındaki ilişkinin gerçek bir normalleşmesini başlatmak” olacağını söyledi.
Geçtiğimiz hafta Rusya’da hapsedilen bir Amerikalı öğretmenin serbest bırakılması için Witkoff ile birlikte çalışan Dmitriev, “iletişimi yeniden kurmak, güveni yeniden kurmak, başarıyı yeniden inşa etmek” için ABD ile ekonomik işbirliğini yeniden başlatmaya çalışacağını söyledi.
Dmitriev, görüşmeler başlamadan önce Salı günü yaptığı kısa bir röportajda, “ABD’li petrol devleri Rusya’da çok başarılı işler yaptı,” dedi ve ülkelerin ticari bağlarını nasıl yeniden kurabileceklerine dair bir örnek verdi. “Bir noktada geri döneceklerine inanıyoruz, çünkü Rusya’nın onlara Rus doğal kaynaklarına erişim için verdiği bu fırsatlardan neden vazgeçsinler ki?”
Enerji, görüşülen konular arasında
Exxon Mobil de dahil olmak üzere önde gelen Batılı petrol şirketleri, üç yıl önce Putin’in Ukrayna’ya tam ölçekli işgali nedeniyle oluşan öfkenin ardından Rusya’dan çekilmek için birçok başka şirkete katıldı.
Trump ve Kremlin’e göre, enerji ve ekonomik bağlar geçen hafta Putin ile Trump arasındaki görüşmenin konuları arasındaydı.
Rus yorumcular, Trump yönetimiyle görüşmelerin ve Ukrayna’da bir barış anlaşmasının, Amerika Birleşik Devletleri’nin Biden yönetimi tarafından Moskova’ya uygulanan ağır yaptırımları kaldırmasının yolunu açabileceği umudunu dile getirdiler.
Salı günkü görüşmeler, Putin’in 2022’nin başlarında gerçekleştirdiği işgalden sonra üst düzey Amerikan ve Rus yetkililerden oluşan geniş heyetlerin şahsen bir araya geldiği ilk sefer.
Rubio Pazar günü CBS’de yayınlanan “Face the Nation” programında “Burada barışa doğru ilerleme olasılığı varsa, Ruslarla konuşmamız gerekecek” demişti.
Ancak Avrupa ve Ukrayna’da Salı günü planlanan görüşmelerin haberi kafa karışıklığı ve endişeyle karşılandı. Rubio görüşmeleri ön hazırlık olarak nitelendirirken, Avrupa’da Trump’ın Rusya’ya yaklaşımının Amerika Birleşik Devletleri’nin müttefikleriyle koordine edilmediği yönünde yaygın eleştiriler vardı. Ukraynalı yetkililer, kendi katılımları olmadan müzakere edilen ülkeleriyle ilgili herhangi bir anlaşmayı reddedeceklerini belirtti.
Suudi Arabistan’a prestij
Suudi Arabistan’ın fiili yöneticisi Veliaht Prens Muhammed bin Selman için görüşmelere ev sahipliği yapmak, Orta Doğu’nun ötesine uzanan bir etkiye sahip küresel bir lider olarak statüsünü sağlamlaştırmak için büyük bir fırsat sundu.
Suudiler, Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasında, Rusları ve Amerikalılar’ı “Krallığın dünyadaki güvenliği ve barışı artırma çabalarının bir parçası olarak” karşıladıklarını söyledi.
Orta Doğu’daki diğer ülkeler gibi Suudi Arabistan da Ukrayna savaşında taraf olmaktan kaçındı.
Rusya ile yakın bağlar kurarken Ukrayna’ya insani yardım gönderdi. Geçtiğimiz Haziran ayında İsviçre’de Rusya’yı dışlayan bir Ukrayna barış konferansı düzenlendiğinde, Suudi Arabistan ve komşu Birleşik Arap Emirlikleri nihai ortak bildiriyi imzalamayı reddetti.
Salı günü, iki üst düzey Suudi yetkili – Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Musaed el-Aiban – toplantının başında Amerikalı ve Rus yetkililerle birlikte masaya oturdu.
