(The Turkish Post) – Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, sosyal medya hesabından “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde bürokratik vesayet olmaz” başlıklı bir değerlendirme paylaştı. Uçum, üst kademe yöneticilerin kamuoyunda tartışılan konularda görüş bildirmesine yönelik eleştirilere yanıt verdi.
“Seçilmiş-atanmış” tartışması yeniden gündemde
Uçum, daha önce defalarca gündeme getirilen bir konunun yeniden ısıtılmaya çalışıldığını belirterek, tartışmanın özünde “seçilmiş-atanmış” ilişkisinin yattığını söyledi. Bazı çevrelerin Cumhurbaşkanı tarafından atanan üst kademe yöneticilerin kamuoyunda konuşmasını eleştirdiğini, hatta memur oldukları gerekçesiyle konuşma haklarının olmadığını iddia ettiklerini aktardı.
“Yürütmenin doğrudan yardımcısıdırlar”
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde üst kademe yöneticilerin, Cumhurbaşkanı’nın programını doğrudan uygulamakla görevli olduğunu ve diğer kamu görevlilerinden niteliksel olarak farklı bir konumda bulunduğunu belirten Uçum, bu yöneticilerin idarenin bütünlüğü içinde değil, doğrudan yürütmeye bağlı ve yürütmenin yardımcısı olarak çalıştığını vurguladı.
“Cumhurbaşkanından bağımsız görev süreleri yok”
Uçum, bu sistemde üst kademe yöneticilerin görev sürelerinin Cumhurbaşkanı görevden almadığı sürece onun süresiyle sınırlı olduğunu, “Cumhurbaşkanıyla gelip Cumhurbaşkanıyla gitme” kuralının geçerli olduğunu belirtti. Eski sistemdeki bağımsız görev süresi ile ikili-üçlü kararnameye dayanan yapıyı “faşizan” olarak nitelendiren Uçum, bu yapının tasfiye edildiğini söyledi.
“Bir gecede giderler”
Bürokratik vesayeti, seçilmiş iradeyi sınırlama gücüne sahip siyasi bir bürokrasinin varlığı olarak tanımlayan Uçum, yürütme açısından seçilmiş iradenin Cumhurbaşkanı olduğunu, Cumhurbaşkanı’nın kendi iradesi üzerinde vesayet kurmak isteyen hiçbir siyasi-bürokratik oluşuma izin vermeyeceğini belirtti: “Bürokratik vesayete yeltenenler bir gecede giderler.” Uçum, tüm üst kademe yöneticileri tek başına görevden alma yetkisinin Cumhurbaşkanı’nda olması nedeniyle, sistemin esasları gereği bürokratik vesayetin doğmasının mümkün olmadığını savundu.
“Tarafsızlık icrai süreçlerle ilgilidir”
Üst kademe yöneticilerin seçilmiş iradeye karşı tarafsız olmak gibi bir rolünün bulunmadığını, tam tersine seçilmiş iradeye bağlı hareket etme yükümlülükleri olduğunu belirten Uçum, yürütme ve idare bakımından tarafsızlığın kamu hizmetlerinin yerine getirilmesiyle ilgili olduğunu vurguladı: “Fikir beyanında tarafsızlık söz konusu değildir.”
Eleştirilere göndermede bulundu
Uçum açıklamasını, konuyu 2024’te AA Analiz için kaleme aldığı bir yazıda ele aldığını hatırlatarak tamamladı: “Eleştiri yapmak isteyenler lütfen yazıyı okusun. Eleştiriler yazıda anlatılan sistemin esasları ve temel özellikleri üzerinden olursa en azından bir fikri çaba izlenimi verir, kıymeti de olur. Ezberler üzerinden eleştiri görünümüyle yapılan değerlendirmeler ise sadece abes kalır.”
