(The Turkish Post) – TUNA CEVHER
Türkiye’de emeklilik, uzun yıllar boyunca çalışmanın ardından daha sakin ve güvenli bir hayat kurma hayaliyle özdeşleşti. Ancak son yıllarda bu hayalin adresi giderek Türkiye’nin dışına taşınıyor. Bulgaristan, özellikle Türkiye’ye yakınlığı, Avrupa Birliği üyesi olması, görece düşük yaşam maliyetleri ve emekliler için sunduğu oturum imkânı nedeniyle Türk vatandaşlarının dikkatini çeken ülkeler arasında öne çıkıyor.
Bulgaristan’a yerleşen Türklerin anlattıkları, Türkiye’deki emeklilik algısının da değişmeye başladığını gösteriyor. Yıllarca çalıştıktan sonra aynı şehirde, aynı yoğunluk içerisinde yaşamaya devam etmek yerine başka bir ülkede yeni bir düzen kurmak artık bazı emekliler için ulaşılmaz bir fikir değil.
Özellikle büyük şehirlerden gelenlerin ilk dikkat çektiği konu sakinlik. Rusçuk’ta yaşayan Türk vatandaşları, şehirdeki kalabalığın ve gürültünün İstanbul gibi büyük kentlerle kıyaslanamayacak kadar düşük olduğunu anlatıyor. Trafikte kurallara uyulması, yayalara gösterilen öncelik ve insanların kamusal alandaki daha sakin davranışları da günlük hayatın önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.
Bu anlatımlarda dikkat çeken başka bir nokta ise Bulgaristan’a yönelik eski önyargıların değişmesi. Türkiye’den gelen bazı vatandaşlar, ülkeye taşınmadan önce güvenlik ve insan ilişkileri konusunda endişeler taşıdıklarını ancak günlük yaşam içerisinde bu kaygıların büyük bölümünün ortadan kalktığını söylüyor. Komşuların, esnafın ve çevredeki insanların yardımcı olması, özellikle yeni gelenlerin ülkeye alışmasını kolaylaştırıyor.
Bir başka önemli unsur ise Türkiye’den Bulgaristan’a daha önce yerleşmiş Türk vatandaşlarının oluşturduğu sosyal çevre. Yeni gelenler, sosyal medya ve mesajlaşma grupları üzerinden birbirleriyle iletişim kuruyor. Ev bulmaktan resmi işlemlere, araç almaktan şehirdeki günlük yaşama kadar pek çok konuda deneyim paylaşımı yapılıyor. Böylece başka bir ülkeye tek başına taşınmanın yarattığı belirsizlik azalıyor.
Ekonomik taraf ise bu tercihin en çok merak edilen boyutlarından biri. Filibe’de yaşayan bir Türk vatandaşının verdiği örnekte, eşyalı 1+1 bir daire için yaklaşık 460 euro kira ödendiği, aidat ve diğer bazı giderlerle birlikte konut maliyetinin 475 euro seviyesine çıktığı belirtiliyor. Elektrik, su, internet ve temel kişisel harcamalar eklendiğinde kira dışındaki aylık zorunlu giderlerin de birkaç yüz euro seviyesinde tutulabildiği ifade ediliyor.
Burada önemli olan nokta, bu rakamların Bulgaristan’daki herkes için geçerli bir yaşam maliyeti olarak görülmemesi. Şehir, evin konumu, kira seviyesi, tüketim alışkanlıkları ve sosyal yaşam harcamaları bütçeyi ciddi biçimde değiştirebilir. Ancak Türkiye’den düzenli emekli geliri alan bir kişi açısından özellikle Rusçuk ve Filibe gibi şehirler, İstanbul gibi büyük kentlere kıyasla daha ulaşılabilir bir yaşam sunabiliyor.
Bulgaristan’ın emekliler açısından bir başka avantajı da oturum imkanları. Düzenli emekli geliri bulunan yabancılar belirli şartları karşılayarak D tipi vize ve sonrasında oturum izni sürecine başvurabiliyor. Bu imkân, Bulgaristan’ı sadece kısa süreli bir kaçış noktası olmaktan çıkarıp uzun vadeli yaşam planının parçası haline getiriyor.
Ancak Bulgaristan’ın da ekonomik sorunları bulunuyor. Ülkede gelirler Batı Avrupa seviyesinde değil ve özellikle son yıllarda konut kiraları ile bazı temel tüketim kalemlerinde artış yaşanıyor. Bu nedenle Bulgaristan’a taşınma kararını yalnızca “orada her şey daha ucuz” düşüncesiyle vermek doğru değil. Emekli vatandaş açısından asıl mesele, sahip olunan gelirin seçilen şehirde nasıl bir yaşam standardı sağlayacağı.
2026 yılında Bulgaristan’ın euroya geçmesi de bu hesabı değiştiren önemli gelişmelerden biri oldu. Ülkenin euro bölgesine katılması, fiyatların artık doğrudan euro üzerinden değerlendirilmesini sağlarken Bulgaristan’ın Avrupa ekonomik sistemine entegrasyonunu da daha görünür hale getirdi.
Buna rağmen Türk emeklilerin anlattığı hikâyelerde para kadar önemli başka bir unsur bulunuyor: yaşam kalitesi. Büyük şehirlerin gürültüsünden ve trafiğinden uzaklaşmak, daha küçük bir şehirde yürüyerek günlük ihtiyaçları karşılayabilmek, park ve yeşil alanlara yakın yaşamak ve daha sakin bir sosyal çevreye sahip olmak emeklilik kararının temel gerekçeleri arasında yer alıyor.
Bu nedenle Bulgaristan’a yönelen Türk emeklilerin tercihini yalnızca bir “ucuz ülkeye göç” olarak değerlendirmek eksik kalıyor. Burada ekonomik hesap ile yaşam kalitesi arayışı iç içe geçiyor. Türkiye’deki emekli maaşıyla daha rahat bir hayat kurabileceğini düşünen vatandaş, aynı zamanda emeklilik dönemini daha az stresli bir ortamda geçirmek istiyor.
Bulgaristan’ın Türkiye’ye yakın olması da bu tercihi güçlendiriyor. Aileden, arkadaşlardan ve Türkiye’deki yaşamdan tamamen kopmadan başka bir ülkede yaşamak mümkün. Kısa sürede Türkiye’ye ulaşabilmek, Avrupa’da daha uzak ülkelere kıyasla önemli bir avantaj sağlıyor.
Sonuçta Bulgaristan, Türk emekliler açısından sadece ekonomik bir alternatif olmaktan çıkıyor. Daha sakin bir şehir, Avrupa’da yaşama imkânı, Türkiye’ye yakınlık ve görece düşük yaşam maliyetinin birleşimi, ülkeyi emeklilik döneminde yeni bir hayat kurmak isteyenler için dikkat çekici bir seçenek haline getiriyor.
Ancak bu hikâyenin diğer tarafında da aynı gerçek bulunuyor. Bulgaristan’da hayatın ucuz olması tek başına yeterli değil. Emekli maaşı, kira, sağlık, ulaşım ve günlük harcamalar birlikte hesaplanmadan yapılacak bir taşınma kararı hayal kırıklığı yaratabilir. Buna rağmen son dönemde ortaya çıkan örnekler, Türkiye’de emeklilik sonrasında “başka bir ülkede yeni bir hayat” fikrinin artık giderek daha fazla insan tarafından ciddi biçimde değerlendirildiğini gösteriyor.
