(The Turkish Post) – Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı 2025 yılı Hane halkı Bütçe Araştırması sonuçları, hane halklarının tüketim harcamalarında en büyük payın konut ve kira giderlerine ayrıldığını ortaya koydu. Araştırmaya göre hane halkları bütçelerinin yüzde 29,3’ünü konut ve kiraya ayırırken, ulaştırma harcamaları yüzde 20,5, gıda ve alkolsüz içecekler harcamaları ise yüzde 17,3 pay aldı.
Tüketim harcamalarında en düşük payı alan kalemler ise yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler, yüzde 1,8 ile eğitim hizmetleri ve yüzde 2,2 ile sağlık harcamaları oldu.
DÜŞÜK GELİRLİ HANELERDE KONUT VE GIDANIN PAYI DAHA YÜKSEK
Gelir gruplarına göre yapılan değerlendirmede, en düşük gelir grubunda bulunan hanelerin harcamalarının önemli bölümünü zorunlu ihtiyaçların oluşturduğu görüldü. Gelire göre sıralı ilk yüzde 20’lik gruptaki haneler tüketim harcamalarının yüzde 38,7’sini konut ve kiraya, yüzde 29,2’sini gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdı. Aynı grubun ulaştırma harcamalarının payı yüzde 8,6 olarak hesaplandı.
En yüksek gelir grubunda yer alan haneler ise tüketim harcamalarının yüzde 25,7’sini konut ve kiraya, yüzde 25’ini ulaştırmaya, yüzde 12,4’ünü ise gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdı.
Araştırma, hanelerin temel gelir kaynağına göre harcama dağılımlarının da farklılaştığını gösterdi. Temel gelir kaynağı maaş, ücret veya yevmiye olan haneler harcamalarının yüzde 26,4’ünü konut ve kiraya, yüzde 21,9’unu ulaştırmaya, yüzde 16’sını ise gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdı.
Temel gelir kaynağı müteşebbis geliri olan hanelerde ise ulaştırma harcamalarının payı yüzde 25,9’a yükselirken, konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,5, gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 17 oldu.
KONUT VE KİRA HARCAMALARI ÖNE ÇIKTI
Hanehalkı büyüklüğüne göre yapılan incelemede, tek kişilik hanelerin tüketim harcamalarının yüzde 41’ini konut ve kira giderlerine ayırdığı belirlendi. Bu grupta gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 14,3, ulaştırmanın payı ise yüzde 14,4 oldu.
Altı ve daha fazla kişinin yaşadığı hanelerde ise harcamaların yüzde 23,7’si gıda ve alkolsüz içeceklere, yüzde 24,4’ü konut ve kiraya, yüzde 18,1’i ulaştırmaya ayrıldı.
ORTALAMA TÜKETİM HARCAMASI 64 BİN LİRAYI AŞTI
Araştırma kapsamında yer alan verilere göre hane halklarının aylık ortalama tüketim harcaması 2024 yılında 45 bin 344 lira iken 2025 yılında 64 bin 104 liraya yükseldi. Aynı dönemde konut ve kira harcamalarının aylık ortalaması 11 bin 792 liradan 18 bin 763 liraya çıktı. Ulaştırma harcamaları 9 bin 788 liradan 13 bin 132 liraya, gıda ve alkolsüz içecekler harcamaları ise 8 bin 183 liradan 11 bin 110 liraya yükseldi.
Araştırmada hanelerde en fazla israf edilen gıda grupları da yer aldı. Buna göre israf edilen gıdalar içinde en büyük pay yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzelerin oldu. Taze meyve ve sebzeleri yüzde 32,5 ile ekmek, yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri takip etti.
