(The Turkish Post) – AYLA LEMAN ŞANLI
Sütlü Nuriye’nin kökenine dair birden fazla rivayet var ve bunlardan biri doğrudan 12 Eylül 1980 darbesine bağlanıyor.
Rivayete göre 12 Eylül 1980 darbesinin ardından belediyelerin yönetimi bir süreliğine askerlere geçti. Bu dönemde İstanbul’da görevli bir komutan, satın aldığı baklavanın fiyatını fazla bulup şikayette bulunmuş; bunun üzerine dönemin İstanbul Belediye Başkanı olarak atanan emekli bir general, baklava satış fiyatına bir üst sınır (tavan fiyat) koymuş. Ancak belirlenen bu fiyatla, antep fıstıklı geleneksel baklavayı kârlı üretmek mümkün değildir.
İHTİLAL BAKLAVASI, DARBE TATLISI
İstanbul’un ünlü baklavacılarından Karaköy Güllüoğlu, bu tavan fiyat kararı üzerine dükkanını yaklaşık 1 yıl 10 gün boyunca kapattığını anlatıyor. Baklavacılık geleneğini sürdürmek isteyen işletme sahipleri, maliyeti düşürmek için pahalı antep fıstığı yerine daha ucuz fındık kullanmaya, tatlının gramajını artırmak için de şerbete süt eklemeye karar verir. Ortaya çıkan bu yeni, daha hafif tatlıya “Sütlü Nuriye” adı veriliri. Baklavacı Nadir Güllü, o dönemi “Darbe döneminde askerler bize ‘baklavayı bu fiyata satamazsın’ deyince biz de yarı fiyatına satamayınca süt kullanmaya mecbur kaldık” sözleriyle anlatıyor. Bu nedenle tatlı, halk arasında zaman zaman “ihtilal baklavası” ya da “darbe tatlısı” olarak da anılıyor.
DİYARBAKIRLI TATLICILAR BU HİKAYEYE İTİRAZ EDİYOR
Ancak bu hikayeye itiraz edenler de var. Diyarbakır kökenli olduğu bilinen tatlının, aslında 1900’lerin başında Diyarbakırlı bir kadın tarafından geliştirildiği ve adını da o kadından aldığı savunuluyor. İzmit’te “Tatlı Güven” işletmesinin sahibi Metin Güven, tatlının başlangıcının Diyarbakır’a dayandığını, kendi ailesinin ise tatlıyı bugünkü haline getirip yaygınlaştırdığını belirtiyor. Bu görüşe göre 1980 darbesi hikayesi, tatlının gerçek kökenini değil, İstanbul’daki bazı işletmelerin onu nasıl yeniden keşfedip pazarladığını anlatıyor.
TARTIŞMA GÜNÜMÜZE KADAR SÜRDÜ
İki büyük tatlı işletmesi arasında yıllarca “gerçek mucit kimdir” tartışması sürdü; taraflardan biri patentin kendisinde olduğunu iddia ederken diğeri kökenin Diyarbakır olduğunu ısrarla vurguladı. Bu tartışma, tatlının hem ününü hem de gizemini artıran unsurlardan biri haline geldi.
BİR TATLI, BİRDEN FAZLA HİKAYE
Sütlü Nuriye’nin kökenine dair kesin ve tartışmasız tek bir tarih yazılmış değil. Kimine göre 1900’lerin başında Diyarbakır’da bir kadının mutfağında doğdu, kimine göre ise 1980 darbesinin tavan fiyat uygulamasına karşı geliştirilen pratik bir çözümdü. Ancak her iki hikaye de ortak bir noktada birleşiyor: Sütlü Nuriye, zor bir dönemde bile geleneksel lezzeti sürdürme çabasının bir sonucu olarak bugünlere ulaştı — ve NATO liderlerinin sofrasına kadar uzanan bir yolculuk yaptı.
