(The Turkish Post) – Çanakkale Muharebeleri sırasında topçu birliklerinin karargahı olarak kullanılan Anadolu Hamidiye Tabyası’nın geleceğe taşınması için restorasyon çalışmaları yapılıyor.
Çanakkale Boğazı’nın güvenliğinin sağlanması amacıyla 1890’ların başında Sultan 2. Abdülhamid tarafından yaptırılan tabya, Çanakkale Muharebeleri sırasında topçu birliklerinin karargahı olarak kullanıldı.
O dönem sahip olduğu topların niteliklerinden dolayı Çanakkale Boğazı’nın en güçlü savunma yapılarından biri olarak kabul edilen ve 18 Mart 1915’te İtilaf Devletleri Donanmasının başlıca hedeflerinden biri olan Anadolu Hamidiye Tabyası, ilk kez 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığınca restore edildi.
Anadolu Hamidiye Tabyası’nı oluşturan 10 bonet (cephanelik), bu tarihten itibaren Çanakkale Savaşları Tarih Müzesi olarak hizmet vermeye başladı.
Yıllara meydan okuyan tarihi yapının coğrafi koşulların etkisiyle zamanla yıpranması üzerine, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı yeni bir restorasyon projesi için çalışma başlattı.
İlk etapta 9 ve 10 numaralı bonetlerde yürütülen çalışma kapsamında, tavanda su yalıtımının sağlanması amacıyla galvaniz sacdan su oluğu yapılarak, dalgıç pompayla suyun tahliyesi sağlandı.
Üzerleri kaydırmaz malzemeyle ve toprak dolgusuyla kapatılan bonetlerin tavanlarındaki çimentolar kazınarak sıva tamiratı gerçekleştirildi, dış duvarlarına hidrolik kireçten kaba ve ince sıva uygulandı.
Bonetlerin iç oda, koridor ve dış duvar diplerinde yapılan kazı çalışmalarından sonra oda ve koridorlardan her kısım için ayrı ayrı karot delikleri alındı.
Bonet iç duvarlarında yapılan sıva raspası çalışmalarının ardından tuğla tavanlarda ve taş duvarlarda sırasıyla, derz açma, yüzey temizliği ve derz işleri yapıldı. Bu işlemlerden sonra sıva olacak yüzeylerin imalatında, 2 kat fileli tamir harcı ile 1,5 metre yüksekliğinde su yalıtımı gerçekleştirildi.
Bonetlerin eski taş duvarı arasında 3,5 metre boşluk bırakılarak, 440 metre uzunluğunda, 8 metre genişliğinde, ortalama 2 metre yüksekliğinde kıyı koruma yapısı oluşturuldu.
Bu yapının bazı noktalarına 40 santimetre çapında boru bırakılarak su tahliyesinin sağlanması amaçlandı ve yapının iç kısmında kalan yüzeyine moloz taş duvar örüldü.
Restorasyon, 9 ve 10 numaralı bonetlerin ardından diğer bonetlerdeki çalışmalarla yıl sonuna kadar devam edecek.
Çalışmaların yıl sonunda tamamlanması planlanıyor
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, AA muhabirine, Anadolu Hamidiye Tabyası’nın Çanakkale Savaşları’na tanıklık ettiğini anlattı.
Uzun yıllardır varlığını sürdüren bu tarihi mekanın, coğrafi koşullar ve Boğaz’ın kıyısındaki dalgalarla yıpranmalara neden olduğunu belirten Kaşdemir, şöyle devam etti:
“Tarihi Alan Başkanlığı olarak çalışmalara başladık. Hem bozulmuş kısımları elden geçiriyoruz hem de denizle bağlantıyı kontrollü hale getirip, zaman içindeki bozulmaları önlemiş olacağız. Deniz kıyısındaki yapıların korunması biraz zor. Yaptığımız set, büyük bir set oldu ve dalgalara karşı bu tarihi mekanı koruyacak hale getirildi. 2026 yılı sonunda çalışmaları bitirip Anadolu Hamidiye Tabyası’nı eskiden olduğu gibi halkın kullanımına açacağız.”
Kaşdemir, Anadolu Hamidiye Tabyası Çanakkale Savaşları Tarih Müzesi’nin, kentte bir Millet Bahçesi mahiyetinde olduğunu, bölgede birçok etkinlik düzenlendiğini dile getirerek, “Tarihi Alan Başkanlığı olarak buradaki hafriyatı ve inşaat işlerini hızlı bir şekilde sonlandırıp hem bu tarihi mekanı korumuş hem de gelecek kuşaklara aktarmış olacağız.” diye konuştu.
