(The Turkish Post) – ABD’de rekor kıran dizel fiyatları Trump yönetimini şimdiye kadarki en sert seçeneklerden birini değerlendirmeye yöneltti. Politico’nun haberine göre Beyaz Saray, ABD’den gerçekleştirilen tüm dizel ihracatını 90 gün süreyle durduracak bir plan üzerinde çalışıyor. Trump’ın planı desteklediği ve yasak kararını hafta sonuna kadar duyurabileceği belirtiliyor.
Trump bir gün önce de gazetecilere dizel ihracatının sınırlandırılması fikrini desteklediğini açıklamıştı. Hazine Bakanı Scott Bessent ise yönetimin tam veya kısmi bir ihracat yasağının uygulanabilirliğini incelediğini söylemişti.
ENERJİ ŞİRKETLERİNDEN BEYAZ SARAY’A TELEFON TRAFİĞİ
Politico’ya göre Enerji Bakanı Chris Wright, salı gecesi enerji şirketlerinin üst düzey yöneticilerini arayarak 90 günlük yasağın önümüzdeki günlerde gündeme geleceğini bildirdi. Haberde, görüşmelerin ardından bazı petrol şirketi yöneticilerinin doğrudan Beyaz Saray’a ulaşarak karara karşı çıktığı belirtildi.
Yönetimle temas halinde olan bir petrol sektörü yöneticisi, Trump’ın kararın olası sonuçlarını şimdilik “aralık ayının sorunu” olarak gördüğünü ileri sürdü.
Yönetim dışından bir danışman da alternatif formüller bulmak için yoğun bir telefon trafiği yaşandığını belirtirken, tam ihracat yasağını “kötü bir fikir” olarak nitelendirdi.
DİZEL 6,53 DOLARLA FIRLADI
Yasağın gündeme gelmesinin arkasında ABD’de hızla yükselen akaryakıt fiyatları bulunuyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) 21 Eylül haftasına ilişkin verilerine göre ülke genelinde karayolu dizelinin ortalama perakende fiyatı galon başına 6,529 dolara çıktı. Bu rakam EIA’nın 1994’e uzanan serisindeki en yüksek seviye.
Dizel fiyatları 17 Ağustos’ta 5,45 dolar seviyesindeyken yaklaşık beş haftada 6,53 dolara yükseldi.
Küresel dizel piyasasında yaşanan sıkışmada İran savaşı, Rus rafinerilerine yönelik saldırılar ve Orta Doğu’dan gelen ürün ihracatındaki düşüş etkili oluyor. Reuters’a göre ABD’de dizel stokları da beş yıllık mevsimsel ortalamanın yaklaşık yüzde 15 altında bulunuyor.
ABD EN BÜYÜK DİZEL İHRACATÇISI
Olası yasak yalnızca ABD iç piyasasını değil küresel yakıt ticaretini de etkileyebilecek büyüklükte.
ABD, dünyanın en büyük dizel ihracatçısı konumunda. EIA verilerine göre ülke 2025 yılında günlük ortalama yaklaşık 1,25 milyon varil distile yakıt ihraç etti. Bu ürünlerin büyük bölümünü dizel oluşturuyor.
ABD dizelinin en büyük tek ülke alıcısı 2025’te günlük yaklaşık 220 bin varille Meksika oldu. Hollanda ve İngiltere’ye yapılan sevkiyatlar ise son yıllarda belirgin biçimde arttı; Hollanda günlük 98 bin, İngiltere ise 89 bin varil ABD distile yakıtı aldı.
AVRUPA İÇİN RİSK BÜYÜK
Avrupa açısından zamanlama özellikle kritik. Dünyanın ikinci büyük dizel ihracatçısı Rusya, Ukrayna saldırılarının rafinerilerde yol açtığı hasar ve iç piyasadaki arz sorunları nedeniyle temmuz ayında dizel ihracatını durdurmuş, yasağı daha sonra 30 Eylül’e kadar uzatmıştı.
Rus dizelinin piyasadan büyük ölçüde çekilmesi Avrupa’nın ABD başta olmak üzere alternatif tedarikçilere olan ihtiyacını artırdı. Küresel dizel arzındaki mevcut sıkışıklık nedeniyle ABD’nin de ihracatı durdurması, Avrupa’daki ürün piyasasında yeni bir arz açığı yaratabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
ABD Ticaret Odası da olası yasağa karşı çıkarak bunun küresel enerji piyasalarında zincirleme etki yaratabileceğini, ABD rafinerilerini sıkıştırabileceğini ve benzin ile jet yakıtı arzını olumsuz etkileyebileceğini savundu.
