(The Turkish Post) – ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı, ateşkes ve nükleer program başlıklarında yürütülen müzakerelerde yeni bir aşamaya gelindi.
ABD kaynaklarına göre, taraflar arasında 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde geçici anlaşmaya varıldı. Söz konusu mutabakatın, ateşkesin uzatılmasını ve İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin devam etmesini öngördüğü bildirildi.
Ancak anlaşmanın yürürlüğe girmesi için ABD Başkanı Donald Trump’ın onayı gerekiyor.
“HER ŞEY TRUMP’IN KARARINA BAĞLI”
Beyaz Saray’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’la masada bir anlaşma olup olmadığı sorusuna doğrudan yanıt vermedi.
Bessent, ekiplerin karşılıklı temaslarını sürdürdüğünü belirterek, Trump’ın “kötü bir anlaşmayı” kabul etmeyeceğini söyledi.
ABD’nin İran’a ilişkin kırmızı çizgilerini de yineleyen Bessent, Tahran’ın zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmesi ve nükleer programa sahip olmaması gerektiğini ifade etti.
Bessent, anlaşmanın masada olup olmadığına ilişkin ısrarlı sorular üzerine, “Her şey Başkan Trump’ın ne yapmak istediğine bağlı. Başkan Trump, Amerikan halkı ve ABD için kötü bir anlaşma yapmayacak” dedi.
“AŞAĞILANARAK DİPLOMASİ YAPMAYIZ”
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ülkesinin nükleer silah peşinde olmadığını yineledi ancak müzakere sürecine ilişkin sert bir mesaj verdi.
Pezeşkiyan, İran devletine yakın ISNA’ya yaptığı açıklamada, “Aşağılanarak diplomasi yapmayız” dedi.
İran Cumhurbaşkanı, ülkesinin dünyanın en güçlü gücüne karşı durduğunu belirterek, bunun bazı zorlukları beraberinde getirdiğini söyledi. Pezeşkiyan, bölgedeki çatışmaların sorumluluğunu ise İsrail’e yükledi.
HÜRMÜZ BOĞAZI PAZARLIĞI SÜRÜYOR
Müzakerelerin en kritik başlıklarından biri Hürmüz Boğazı olmaya devam ediyor.
Daha önce İran ve Umman’ın boğazdaki geçişleri birlikte düzenleyebileceği ve bazı geçiş ücretlerinin gündeme gelebileceği belirtilmişti. Trump ise Hürmüz Boğazı’nın “uluslararası sular” olduğunu söyleyerek, “Kimse kontrol etmeyecek, biz izleyeceğiz” demişti.
Trump’ın Umman’a yönelik “davranmazlarsa onları havaya uçurmak zorunda kalırız” sözleri de tartışma yaratmıştı.
Bessent, bu sözlere ilişkin soruya, Trump’ın Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünü vurgulamak istediğini söyledi. Bessent ayrıca Umman temsilcisiyle görüştüğünü ve Umman’ın Hürmüz Boğazı’nda geçiş ücreti uygulama planı bulunmadığını aktardı.
İRAN’IN HÜRMÜZ OTORİTESİNE YAPTIRIM
ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ücret toplamak üzere kurduğu Basra Körfezi Boğaz Otoritesi’ne yaptırım uygulandığını açıkladı.
Bessent, söz konusu yapıyı “şaka” olarak nitelendirerek, şirketleri ve devlet kurumlarını İran’a geçiş ücreti ödememeleri konusunda uyardı.
ABD yönetimi, bu tür ödemelerin İran Devrim Muhafızları’na destek anlamına gelebileceğini ve yaptırım riski doğuracağını bildirdi.
KUVEYT’E FÜZE SALDIRISI DOĞRULANDI
Bölgedeki askeri gerilim de sürüyor. ABD Merkez Komutanlığı, İran’ın Kuveyt’e balistik füze fırlattığını ve füzenin Kuveyt güçleri tarafından engellendiğini duyurdu.
İran Devrim Muhafızları ise ABD’nin Bender Abbas çevresindeki saldırılarına karşılık, saldırının kaynağı olan ABD üssünü hedef aldığını açıklamıştı.
Körfez İşbirliği Konseyi, Kuveyt’e yönelik saldırıları “suç niteliğinde İran saldırıları” olarak nitelendirerek kınadı ve Kuveyt’e destek açıklaması yaptı.
ANLAŞMA İHTİMALİ KIRILGAN
60 günlük geçici mutabakat, ateşkesin sürdürülmesi ve diplomasiye zaman kazandırılması açısından önemli bir adım olarak görülüyor. Ancak Trump’ın onayı, İran’ın uranyum stokları, Hürmüz Boğazı’nın statüsü, Kuveyt’e yönelik saldırılar ve İsrail’in Lübnan operasyonları nedeniyle süreç son derece kırılgan ilerliyor.
Beyaz Saray cephesi nihai kararın Trump’a ait olduğunu vurgularken, Tahran da müzakerelerin “aşağılanma” temelinde yürütülemeyeceği mesajını veriyor.
