(The Turkish Post) – Erman ailesinin ortanca kızı olarak 1944’te İstanbul’da dünyaya gelen sanatçı, çocukluk yıllarını tiyatrocu olan annesinin sahne arkasında geçirdi.
Gruda’nın kardeşleriyle gölge oyunlarını izleyerek büyüyen yeteneği, mahallede yaptığı taklitlerle erken yaşta fark edildi.
Makinist olan babasının vefatının ardından eğitimini yarıda bırakmak zorunda kalan sanatçı, çalışma hayatına atıldı.
Sanatçı, oyunculuğa ilk adımını 1962’de “Kongre Eğleniyor” adlı vodvilde, hizmetçi rolüyle Tevfik Bilge’nin turne tiyatrosunda attı.
“Domates Güzeli” olarak tanındı
Ankara Meydan Sahnesi’nde tanıştığı tiyatro oyuncusu Yılmaz Gruda ile 1965’te evlenen sanatçı, kızı Elvan’ın doğumunun ardından bir süre tiyatroya ara verdi.
Ayşen Gruda, 1977’de bir televizyon skecinde canlandırdığı “Domates Güzeli Nahide Şerbet” karakteriyle geniş kitlelerce tanındı. Bu rolün ardından “Domates Güzeli” olarak anılmaya başlayan sanatçı, Yeşilçam’ın az sayıdaki kadın komedyeni arasında yer aldı.
Usta oyuncu, Ertem Eğilmez filmlerinin vazgeçilmez isimlerinden biri oldu.
Kemal Sunal, Münir Özkul, Tarık Akan ve Adile Naşit’in de aralarında bulunduğu birçok usta oyuncuyla başrolü paylaşan Gruda, bir röportajında şunları kaydetmişti:
“Arzu Film ekolünden geliyorum. Orada hepimizin senaryoya hakkıyla hizmet etmesi beklenirdi. Biz çok özgür oyunculardık ama başı boş değildik. Arzu Film’de çok sıkı bir disiplin vardı. Bunların dışında da ben bir komedyenim. Komedyen her rolü oynar. Yan rol, orta rol, kenar rol yoktur. Bir film seyredersiniz, küçücük bir rol hafızanıza kazınır. Olay budur.”
Tiyatro eğitimi almadan, henüz 14 yaşındayken başladığı oyunculuk hayatında onlarca filmde rol alan başarılı sanatçı, 1974’te “Hababam Sınıfı”, 1975’te “Bizim Aile”, “Delisin”, “Bitirimler Sınıfı”, “Bir Araya Gelemeyiz” ve “Hanzo”, 1976’da “Öyle Olsun”, “Aile Şerefi”, “Güngörmüşler”, “Süt Kardeşler” ve “Tosun Paşa”, 1977’de “Çöpçüler Kralı”, “Gülen Gözler”, “Hababam Sınıfı Tatilde”, “İbo ile Güllüşah”, “Şabanoğlu Şaban” ve “Sarmaşdolaş”, 1978’de “Avanak Apti” ile “Neşeli Günler”, 1979’da “Doktor”, “Şark Bülbülü”, 1980’de “Renkli Dünya”, 1981’de “Gırgıriyede Şenlik Var”, “Davaro”, “Gırgıriye” ve “Hababam Sınıfı Güle Güle” adlı yapımlarda rol aldı.
Gruda, 1982’de “Çiçek Abbas”, “Doktor Civanım”, “Dolap Beygiri”, “Görgüsüzler”, 1983’te “Şekerpare”, 1984’te “Gırgıriyede Büyük Seçim”, 1985’te “Aşık Oldum”, “Uyanıklar Dünyası”, “Namuslu”, “Fakir Milyoner”, “Şendul Şaban”, 1986’da “Ağa Bacı”, 1987’de “Aile Pansiyonu”, “Seyyar Kamil”, 1988’de “Süper Baba”, 1993’te “Rumuz Sev Beni”, 1994’te “Şenlik Var”, 2003’te “Hababam Sınıfı Merhaba”, 2006’da “Dünyayı Kurtaran Adamın Oğlu”, “İlk Aşk”, “Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü?” ve “Keloğlan Karaprens’e Karşı” filmlerinde oynadı.
Tiyatrodan televizyona uzanan kariyer
Sanatçı, sinema çalışmalarının yanı sıra tiyatro oyunları ve müzikallerde de sahne aldı, 1980 ve 1990’lı yıllarda üretkenliğini sürdürdü.
Televizyon dizilerinden “Kaygısızlar”, “İbret-i Alem”, “Peri Masalı”, “Cennet Mahallesi” ve “İki Aile” adlı yapımların kadrosunda yer alan oyuncu, 2008-2018’de “Gece Gündüz”, “Kağıt”, “Pazarları Hiç Sevmem”, “Seni Seviyorum Adamım”, “Kötü Kedi Şerafettin”, “Dedemin Fişi”, “Babamın Ceketi” ve Cem Yılmaz’ın “Pek Yakında” filmlerinde izleyiciyle buluştu.
“Kırkından Sonra” adlı tiyatro oyununda 2017’de oynayan başarılı sanatçı, 2018’de ise “Sevgili Komşum” filminde rol aldı.
Ayşen Gruda, 2006’da Sadri Alışık Ödülleri’nde ve 2010’da Uluslararası Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu”, 2012’de İstanbul Film Festivali’nde “Onur Ödülü”, 2015’te ise “52. Uluslararası Antalya Film Festivali”nde “Yaşam Boyu Onur Ödülü” aldı.
Gruda, 23 Ocak 2019’da 74 yaşındayken hayata veda etti, cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
“Titizdi, çok disiplinliydi”
Sanatçının kızı Elvan Gruda, AA muhabirine yaptığı bir açıklamada, sanatçı çocuğu olmanın zor bir şey olduğunu belirterek “Olgunlaştıkça, büyüdükçe çok gurur duyarsınız ama küçükken ona duyulan sevgi ve ilgiyi paylaşmak, anlamak zaman alır. Bir ünlü çocuğu olmak, karakterini, kişiliğini oluşturma çabasındaki bir çocuk için zorlayıcı bir durumdur.” ifadesini kullanmıştı.
Elvan Gruda, annesinin rol aldığı Yeşilçam filmlerindeki başarısının en önemli nedeninin samimiyet olduğunu vurgulayarak “Türkiye’de her kesimden ailenin bir ferdi gibiydi onlar. Annem sinemaya geçtiğinde çok tecrübeli bir tiyatro oyuncusuydu. Özellikle komedinin inceliklerini iyi biliyordu.” demişti.
Annesinin çok iyi bir gözlemci olduğunun altını çizen kızı, “Titizdi, çok disiplinliydi, çok okurdu, gündemi iyi takip ederdi. Bunu sinemada da devam ettirdi. Sürekli kendini geliştirmeye odaklıydı.” değerlendirmesinde bulunmuştu.
Sanatçının cenazesinde sanatçı Erol Evgin, “Ayşenciğim hakikaten büyük bir sanatçıydı. Yeri doldurulamaz. Mekanı cennet olsun. Nurlar içinde olsun, yıldızlar yağsın üzerine. Kendisiyle çok anım var. Çok dik duruşlu, sözünü hiç esirgemeyen, zeki, esprileriyle oyuna çok güç katan büyük bir sanatçıydı.” ifadelerini kullanmıştı.
