(The Turkish Post) – Türkiye’de fon piyasasında son günlerde hızla büyüyen likidite krizi uluslararası finans basınının da gündemine taşındı. Bloomberg, Türk yetkililerin bazı büyük portföy yönetim şirketlerinde yaşanan çözülmenin finans sektörünün geneline yayılmasını önlemek için kapsamlı bir müdahale başlattığını yazdı.
Haberde, Sermaye Piyasası Kurulu’nun Tera Portföy, Pusula Portföy ve beş başka portföy yönetim şirketinin yönettiği fonların bir bölümünü tasfiye etme kararının toplamda yaklaşık 20 milyar dolarlık varlığı kapsadığı belirtildi.
Reuters’ın hesaplamasına göre de tasfiye kapsamındaki fonların toplam büyüklüğü yaklaşık 891 milyar lira seviyesinde.
130 FON İÇİN TASFİYE KARARI
SPK, Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Capital Portföy, Pardus Portföy ve Bulls Portföy’ün kurucusu olduğu ve TEFAS’ta işlem gören tüm yatırım fonlarının alım ve satım işlemlerini durdurdu.
Kurul ayrıca bu şirketlere ait toplam 130 yatırım fonunun, SPK tarafından belirlenecek yöntemle tasfiye edilmesine karar verdi.
Bloomberg’in yaklaşık 20 milyar dolarlık hesaplaması da bu fonların toplam büyüklüğüne dayanıyor.
Tasfiye sürecinde fon portföylerindeki varlıkların hangi yöntemle elden çıkarılacağı ve yatırımcılara ödemelerin nasıl yapılacağı ise henüz ayrıntılı biçimde açıklanmış değil.
KRİZİN MERKEZİNDE TERA PORTFÖY VAR
Bloomberg, son dönemde yaşanan spekülatif yükselişlerin merkezinde Tera Portföy’ün bulunduğunu yazdı.
Habere göre Emre Tezmen tarafından kurulan şirketin yönetimi altındaki varlık büyüklüğü yaklaşık 730 milyar liraya, yani 15 milyar dolara ulaşmıştı. Bloomberg, Tera’nın amiral gemisi niteliğindeki fonlarından birinin üç yıllık dönemde yüzde 66 binin üzerinde getiri sağladığını ve bu olağanüstü performansın İstanbul finans çevrelerinde uzun süredir tartışıldığını aktardı.
Haberde fonun stratejisinin, sınırlı sayıda bağlantılı şirkette büyük pozisyonlar oluşturmak ve bu pozisyonları borçlanmayla büyütmek üzerine kurulduğu belirtildi.
“GEÇİCİ LİKİDİTE SORUNU” SAVUNMASI
Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen ise sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada şirketinde sistemik bir sorun bulunmadığını savunmuş, yaşananları “belirli fonlarda geçici bir likidite sorunu” olarak tanımlamıştı.
Tezmen ayrıca şirketlerinin “planlı ve organize bir spekülatif saldırıya” maruz kaldığını öne sürdü.
Bu değerlendirme Tera yönetiminin görüşünü yansıtırken, düzenleyici kurumlar sorunun fon piyasasının belirli bölümünde yoğunlaştığını kabul etmekle birlikte daha geniş finansal sisteme yayılmaması için yeni önlemler devreye aldı.
KRİZ AĞUSTOSTAKİ YENİ KURALLARLA HIZLANDI
Bloomberg’e göre çözülmenin başlangıcı ağustos ayına kadar uzanıyor. Düzenleyici kurumların, hisse senedi fonlarının likiditesi düşük hisselerde aşırı yoğunlaşmasını sınırlayan kuralları sıkılaştırması bazı fonları portföylerini küçültmeye zorladı.
Bu durum düşük işlem hacmine sahip hisselerde satış baskısını artırırken, fonlardan çıkış yapmak isteyen yatırımcıların sayısının artması yeni bir likidite sorununu beraberinde getirdi.
Reuters da ağustosta yürürlüğe giren düzenleme değişiklikleri ve düşük likiditeli hisselerdeki sert düşüşlerin bazı fonları ana pozisyonlarını satmaya zorladığını bildiriyor.
PUSULA’DA VARLIKLAR BİR AYDA ÜÇTE BİRE İNDİ
Bloomberg’in aktardığı TEFAS verileri, fonlardan çıkışın boyutunu da ortaya koydu. Pusula Portföy’ün yönetimindeki varlıklar ağustos sonunda yaklaşık 431 milyar lira seviyesindeyken, 14 Eylül itibarıyla 143 milyar liraya kadar geriledi.
Bu düşüş, yaklaşık iki haftalık sürede şirketin yönetimindeki varlıkların üçte ikisine yakınının eridiğine işaret ediyor.
Tera ve Pusula fonları son günlerde bazı yatırımcıların geri ödeme taleplerinin karşılanmasında sorun yaşandığını açıklamıştı.
SPK’DAN MANİPÜLASYON İDDİALARI İÇİN SUÇ DUYURULARI
SPK’nın önlemleri yalnızca fonların tasfiyesiyle sınırlı kalmadı. Kurul, Katılımevim, Gündoğdu Gıda ve Destek Finans Faktoring paylarında gerçekleştirilen işlemlerle ilgili bazı kişiler hakkında piyasa dolandırıcılığı şüphesiyle suç duyurusunda bulunulmasına ve işlem yasakları uygulanmasına karar verdi.
Bloomberg de fon krizine ilişkin haberinde bu soruşturmaları, düzenleyicilerin piyasa manipülasyonu iddialarına karşı attığı paralel adımlar arasında gösterdi.
FİK: SORUN GEÇİCİ VE YÖNETİLEBİLİR
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında toplanan Finansal İstikrar Komitesi ise piyasadaki hareketliliğin sınırlı sayıdaki portföy yönetim şirketinin bazı fonlarında yaşanan kredi ve likidite sorunlarından kaynaklandığını açıkladı.
Komite, “Borsa İstanbul’un ve sermaye piyasalarımızın işleyişine ilişkin temel veya yapısal bir risk bulunmamaktadır” değerlendirmesinde bulundu ve sorunu “geçici ve yönetilebilir” olarak nitelendirdi.
Komite ayrıca likidite sıkışıklığının giderilmesi ve sorunun finansal sistemin diğer bölümlerine yayılmasının önlenmesi amacıyla yeni tedbirlerin uygulanacağını bildirdi.
MERKEZ BANKASI LİKİDİTEYİ ARTIRDI
Krizin büyümesini önlemeye yönelik bir diğer önemli adım Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’ndan geldi.
TCMB, haftalık repo ihaleleriyle sağlanan fonlamanın likidite koşullarına göre artırılacağını, bankaların Bankalararası Para Piyasası’ndaki borçlanma limitlerinin yükseltileceğini ve teminat iskonto oranlarının azaltılacağını açıkladı.
Reuters’a göre Merkez Bankası bir hafta vadeli repo ihalesiyle sağlanan fonlamayı 300 milyar liraya çıkardı.
BIST 100 TOPARLANDI, KÜÇÜK HİSSELERDE SATIŞ SÜRDÜ
Bloomberg, düzenleyici kurumların müdahalesinin ardından ana endekste ilk tepkinin olumlu olduğunu yazdı.
Üç günlük satış dalgasında yaklaşık yüzde 10 değer kaybeden BIST 100 endeksi toparlanırken, banka endeksindeki yükseliş gün içerisinde yüzde 9,4’e kadar çıktı.
Ancak piyasanın alt segmentlerinde stresin devam ettiği görüldü.
Bloomberg’e göre Borsa İstanbul Tüm Endeksi’nde yer alan 584 hissenin yaklaşık 100’ü yüzde 10’luk günlük düşüş sınırına yakın işlem gördü.
Reuters da müdahalelerin ardından BIST 100’ün yüzde 2,6 yükseldiğini ancak haftalık kaybın yaklaşık yüzde 6,9 seviyesinde kaldığını bildirdi.
TERA YATIRIM TABAN SINIRINA YAKLAŞTI
Fon krizinin merkezindeki Tera Portföy’ün ana şirketi Tera Yatırım Menkul Değerler hisseleri de satış baskısından kurtulamadı.
Bloomberg’e göre Tera Yatırım hisseleri perşembe günü yüzde 9,97 gerileyerek Borsa İstanbul’daki yüzde 10’luk günlük düşüş sınırına yaklaştı.
Piyasadaki tablo, ana endekste başlayan toparlanmaya rağmen düşük likiditeli hisseler ve fon piyasasında çözülmenin henüz tamamen sona ermediğine işaret ediyor.
