(The Turkish Post) – MERT DEMİR
Türkiye ile Çinli otomotiv devi BYD arasında gümrük gerilimi yaşanıyor. Şirketin, 2024 yılında Manisa’da yaklaşık 1 milyar dolarlık elektrikli ve hibrit araç fabrikası kurma taahhüdünü yerine getirmemesi üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, BYD’nin gümrük işlemlerini askıya aldığı öğrenildi.
Edinilen bilgilere göre, yatırımın hayata geçirilmemesi nedeniyle BYD’ye tanınan gümrük vergisi muafiyeti kaldırıldı ve durum şirkete resmi kanallardan bildirildi. Bu gelişme sonrası BYD’nin Türkiye’ye getirdiği araçlarda vergi avantajı sona erdi. Uygulama nedeniyle şirketin, yüzlerce müşterisiyle yaptığı satış sözleşmesini feshetmek zorunda kaldığı, araç alımı için imzalanan ön protokoller kapsamında alınan kapora bedellerinin ise bugün itibarıyla iade edilmeye başlandığı belirtildi. Kaynaklar, BYD’nin bu süreçte milyarlarca liralık kayıp yaşadığını ifade ediyor.
İki yıllık muafiyet, yerine getirilmeyen taahhüt
Yaklaşık iki yıl önce Türkiye ile BYD arasında, gümrük vergisi muafiyetini de içeren bir yatırım anlaşması imzalanmıştı. Anlaşmaya göre BYD, Türkiye’de ilk etapta 1 milyar dolarlık yatırım yapacak, ardından bu tutar kademeli olarak artırılacaktı. Bu taahhüt karşılığında şirketin Türkiye’de satışa sunduğu araçlardan ÖTV ve KDV gibi bazı vergiler alınmayacaktı.
Söz konusu muafiyet kapsamında BYD, yaklaşık iki yıl boyunca Türkiye’ye binlerce araç ithal etti. Özel gümrük vergilerini ödemeyen şirketin bu sayede pazarda önemli bir avantaj elde ettiği ve yüksek kazanç sağladığı belirtiliyor. Ancak yatırım taahhüdünün bu süre içinde yerine getirilmediği kaydediliyor.
Uyarı yapıldı, yasak devreye girdi
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, geçtiğimiz Kasım ayında BYD’yi resmi olarak uyardığı ve taahhüt edilen yatırımların yapılmaması halinde gümrüklerde kısıtlama uygulanacağını şirkete bildirdiği öğrenildi. BYD’nin bu uyarı üzerine sözlü olarak taahhütlerini yerine getireceğini ilettiği, ancak buna rağmen gümrüklerden Türkiye’ye araç sevkiyatının sürdüğü ifade ediliyor.
Aralık ayı başında ise gümrüklere resmi yazı gönderilerek BYD’nin Türkiye’ye araç girişinin durdurulduğu belirtiliyor. Kaynaklara göre, iki ülke arasında yaşanan kriz henüz çözülemezken, BYD bugün itibarıyla müşterilerine araç teslimatlarının yapılamayacağını resmi olarak bildirdi.
“Genel yasak yok” açıklaması
Resmi kaynaklar ise BYD’ye yönelik “genel bir gümrük yasağı” uygulanmadığını, yaşanan sorunların kontenjan aşımı ve gerekli teminat yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden kaynaklandığını savunuyor. Piyasada faaliyet gösteren bazı sektör temsilcileri ise BYD’ye tanınan muafiyet sayesinde şirketin araç başına 670 bin ila 850 bin TL arasında mali avantaj sağladığını dile getiriyor. Aynı segmentte piyasada yaklaşık 2 milyon TL’ye satılan araçların, BYD tarafından 1,5 milyon TL seviyelerinde sunulduğu; ÖTV ve KDV gibi yüksek vergilerin ödenmemesi nedeniyle şirketin bu süreçte milyarlarca liralık kazanç elde ettiği öne sürülüyor.
