(The Turkish Post) – SUNA YAMAN
Himalayalar’ın eteklerinde, yüzölçümü Konya kadar bile olmayan bir ülke var: Bhutan. Bu küçük krallık, vatandaşlarının mutluluğunu devlet politikası hâline getirmiş durumda. Üstelik sadece söylemde değil — 2008’de kabul edilen anayasasında “Gross National Happiness” yani “Brüt Ulusal Mutluluk” ilkesi yer alıyor. Devletin görevi, ekonomik büyümeden önce insanların huzurunu, çevreyi, kültürü ve iyi yönetişimi korumak.
Peki biz neden yapamıyoruz? Türkiye, 2025 itibarıyla hâlâ yüksek enflasyon, işsizlik, gençlerin umutsuzluğu ve kutuplaşma gündemiyle meşgul. “Kalkınma” denilince sadece beton, yol ve ihracat rakamları akla geliyor. Oysa Bhutan, “kalkınma”yı insanın ruhuna dokunan bir kavram hâline getirmiş. Mutluluğu ölçüyor, politikalarını buna göre şekillendiriyor. Türkiye’de ise yurttaşın mutluluğunu değil, sabrını ölçen bir düzen hâkim.
MUTLULUK POLİTİKASI MI, GEÇİM SAVAŞI MI?
Bhutan, GSYH değil GNH (Gross National Happiness) diyor. Bizde ise ekonomik refah “milli gelir” tablolarına sıkışmış durumda. İnsanlar yaşam kalitesini konuşamadan, kirayı nasıl ödeyeceğini, temel gıdayı nasıl alacağını düşünüyor. Mutluluk bir anayasa maddesi değil, lüks bir hayal gibi görülüyor.
Türkiye’de de anayasa “insanın maddi ve manevi varlığını korumayı” hedefliyor ama uygulamada bu, çoğu zaman kâğıt üzerinde kalıyor. Eğitimden sağlığa, iş güvencesinden adalet sistemine kadar, vatandaşın huzurunu destekleyen mekanizmalar zayıf. Bhutan, çevreyi korumayı devlet politikası yaparken, biz ormanları madenlere, sahilleri beton projelere teslim ediyoruz.
ÖZGÜRLÜĞÜN YERİNE BASKI, MUTLULUĞUN YERİNE KORKU
Türkiye’de son yıllarda iktidar, insanların en basit özgürlüklerine bile tahammül edemez hâle geldi. Verdiği oya saygı duymak yerine muhalefeti sindirmeye, eleştiren her sesi susturmaya yöneldi. Topluma ahlak dersi verirken, kendi içindeki yozlaşmayı görmezden geliyor. Ahlak bekçiliği artık politik bir araç; sanatçılar sahnede söyledikleri bir şarkıdan, yaptıkları bir danstan dolayı cezalandırılıyor. Ama sabıka kaydı kabarık, 30-40 suçtan sabıkalı kişiler ellerini kollarını sallayarak dolaşabiliyor. Adalet terazisi artık hukuka değil, siyasi sadakate göre tartıyor. Bu nedenle insanlar artık adaletin değil, haksızlığa uğrama korkusunun gölgesinde yaşıyor. Kısacası Bhutan’ın felsefesi bizim için bir ütopya.
KÜÇÜK ÜLKE, BÜYÜK FELSEFE
Bhutan’da hükümet her yasa tasarısını “bu halkı daha mutlu eder mi?” diye sorguluyor. Bizdeyse çoğu düzenleme halktan çok iktidarın bekasını düşünerek hazırlanıyor.
Mutluluk, orada bir ölçüt; burada bir tesadüf.
Bhutan’ın 800 bin nüfusu var ama insan odaklı bir devleti var. Türkiye’nin 85 milyonu var ama vatandaşa dokunan bir yönetişim anlayışı yok. Bhutan mutluluğu seçti, biz mecburen geçimi.
