(The Turkish Post) – Financial Times (FT) gazetesine kapsamlı bir mülakat veren Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bölgedeki nükleer gerilimi düşürmeye yönelik yürütülen arabuluculuk çabalarına ilişkin kritik değerlendirmelerde bulundu. Fidan, Washington yönetiminin İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurma yönündeki katı talebinden vazgeçerek, belirli sınırlar dahilinde esneklik göstermeye hazır olduğunu ifade etti. Tahran’ın ise nükleer programı üzerinde sıkı denetimleri ve zenginleştirme limitlerini kabul ederek “gerçek bir anlaşmaya” varmayı samimiyetle istediği kaydedildi.
“ABD TOLORE ETMEYE İSTEKLİ”
Bakan Fidan, ABD’li, İranlı ve bölgesel yetkililerle sürekli temas halinde olduğunu vurgulayarak, tarafların birbirlerinin kırmızı çizgilerini anlamaya başladığını belirtti. “Amerikalıların, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini net bir şekilde belirlenmiş sınırlar içinde tolere etmeye istekli görünmesi olumlu bir gelişmedir” diyen Fidan, İran’ın da nükleer programı nedeniyle uygulanan ekonomik yaptırımların kaldırılması için bir anlaşmaya ihtiyaç duyduğunun bilincinde olduğunu ifade etti.
Fidan, 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmanın (JCPOA) parametrelerine benzer şekilde, uranyum zenginleştirme seviyelerine kısıtlama ve sıkı denetim rejiminin Tahran tarafından kabul edilebileceğini öngördüklerini dile getirdi.
“BAŞKA BİR SAVAŞIN FİTİLİNİ ATEŞLEYEBİLİR”
Haberde, müzakerelerin kapsamının genişletilmesine yönelik risklere de dikkat çekildi. Fidan, ABD’nin nükleer dosyanın yanı sıra İran’ın balistik füze programını ve bölgesel milis gruplara verdiği desteği de aynı anda masaya getirmesi durumunda sürecin tıkanabileceğini savundu. Bu tür bir yaklaşımın nükleer dosyada ilerlemeyi engelleyeceğini belirten Bakan, “Eğer her konu eş zamanlı olarak çözülmek istenirse, bu durum bölgede başka bir savaşın fitilini ateşleyebilir” dedi.
İran’ın balistik füze kapasitesinin küresel bir tehdit oluşturmaktan ziyade bölgesel güvenlik dengeleriyle ilgili olduğunu hatırlatan Fidan, Türkiye ve diğer bölge ülkelerinin bu endişeleri gidermek için “yapıcı ve yaratıcı fikirler” geliştirmeye çalıştığını söyledi.
“REJİM ASKERİ OPERASYONLA DEĞİŞMEZ”
Bakan Fidan, İran yönetiminin geçtiğimiz aylarda yaşanan ve ekonomik sıkıntılardan beslenen protestoların ardından, yaptırımların kaldırılması konusundaki aciliyetin farkında olduğunu belirtti. Bununla birlikte, olası bir askeri harekatın rejim değişikliğiyle sonuçlanmayacağı öngörüsünü paylaşan Fidan, “Askeri saldırılar, devlet organlarına ve stratejik hedeflere büyük zarar verebilir ancak siyasi bir varlık olarak rejim işlevselliğini sürdürecektir” değerlendirmesinde bulundu.
DİPLOMATİK TEMASLAR SÜRÜYOR
Geçtiğimiz hafta Umman’ın başkenti Muskat’ta, ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi arasında dolaylı görüşmelerin gerçekleştirildiği bildirildi. Türkiye, Katar, Umman ve Mısır’ın yoğun diplomasi trafiği sonucu gerçekleşen bu temaslar, ABD’nin Haziran ayında İran’ın nükleer tesislerine yönelik operasyonundan bu yana yapılan ilk doğrudan olmayan üst düzey görüşme olma özelliğini taşıyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın daha önce dile getirdiği geniş kapsamlı anlaşma taleplerine rağmen, son görüşmelerin ardından sadece nükleer programı kapsayan bir anlaşmanın da “kabul edilebilir” olabileceği yönündeki sinyalleri, diplomatik çevrelerde bir ton değişikliği olarak yorumlanıyor.
