(The Turkish Post) – Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı Aralık 2025 Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçlarına dayanarak “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü” başlıklı yeni raporunu yayımladı. Raporda, dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 7,7 olarak açıklanırken, DİSK-AR’ın TÜİK mikro verilerinden hareketle hesapladığı geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 28,6 olarak tespit edildi.
TÜİK’e göre Aralık 2025’te 15 yaş ve üzeri nüfusta mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 736 bin oldu. Aynı dönemde geniş tanımlı işsiz sayısı ise 11 milyon 593 bin olarak açıklandı. Böylece dar ve geniş tanımlı işsizlik arasındaki fark 8 milyon 857 bine ulaştı. Oransal fark da 20,9 puana yükseldi.
Rapor, dar tanımlı işsizlik oranının üç yıl üst üste gerilediğini ancak geniş tanımlı işsizlikte artışın sürdüğünü gösterdi. Aralık 2023’te yüzde 8,9 olan dar işsizlik oranı Aralık 2024’te yüzde 8,6’ya, Aralık 2025’te ise yüzde 7,7’ye geriledi. Öte yandan, geniş tanımlı işsizlik oranı Aralık 2023’te yüzde 24,5 iken Aralık 2024’te yüzde 28,4’e, Aralık 2025’te ise yüzde 28,6’ya yükseldi. Geniş tanımlı işsiz sayısı iki yılda 1 milyon 925 bin kişi artarken, yalnızca son bir yıldaki artış 188 bin kişi oldu.
Geniş tanımlı işsizliğin artmasında üç başlık öne çıktı: zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve ümitsiz işsizler. Haftalık 40 saatten az çalışan ve imkânı olsa daha fazla çalışmak isteyenlerin sayısı 2024 Aralık ayında 3 milyon 519 binken, bu sayı 2025 Aralık’ta 3 milyon 675 bine çıkarak 156 bin kişi arttı. Potansiyel işgücü ise aynı dönemde 4 milyon 810 binden 5 milyon 181 bine yükselerek 371 bin kişilik bir artış gösterdi. Bu gruba, iş aramayıp çalışmaya hazır olanlar ile iş arayan ancak 2 hafta içinde işbaşı yapamayacak olanlar dâhil ediliyor.
Raporda, işsizlik sorununun yalnızca dar tanımlı verilerle anlaşılamayacağı açık biçimde ifade edildi. “Dar tanımlı işsizlik sınırlı bir çerçeveye sahiptir ve işgücü piyasalarını anlamak için yetersizdir” denilen raporda, geniş tanımlı göstergelerin politika üretimi açısından temel alınması gerektiği vurgulandı.
KADINLARDA İŞSİZLİK ÇOK DAHA YÜKSEK
Rapor, işsizlik oranlarında cinsiyet eşitsizliğine de dikkat çekti. Geniş tanımlı kadın işsizliği oranı yüzde 38,3 olarak hesaplandı. Gençlerde ise dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 14,1 olurken, genç kadınlardaki bu oran yüzde 18,2’ye yükseldi.
İŞSİZLİK ÖDENEĞİNE ERİŞİM SON DERECE SINIRLI
DİSK-AR raporunda işsizlik ödeneğine erişimle ilgili de çarpıcı veriler yer aldı. Aralık 2025 itibarıyla 2,2 milyon işsiz, işsizlik ödeneğinden yararlanamadı. Raporda, “Her 10 işsizden 8’i işsizlik ödeneğinden faydalanamıyor” ifadesiyle sosyal koruma sisteminin yetersizliği vurgulandı. İşsizlik ödeneğinden yararlanma koşullarının katılığına dikkat çekildi.
