(The Turkish Post) – Anayasa Mahkemesi, Anadolu Ajansı’nın (AA) 31 Mart 2019’daki yerel seçim sonuçlarını abonelere aktarırken yapılan veri kesintisini, hak ihlali saydı. KRT Televizyonu’nun yaptığı bireysel başvuruda, seçim yayınını kesen AA’nın, “edimini gecikmeli ifa ettiği ve bu yönüyle kusurlu olduğu” sonucuna varan Yüksek Mahkeme, “Ayrıca veri akışındaki yaklaşık 13 saatlik kesintinin oy sayımının en kritik aşamalarında yaşandığı açıktır” tespitini yaptı.
Anayasa Mahkemesi’nin kararına göre, KRT Televizyonu ile Anadolu Ajansı Türk A.Ş. (AA) arasında 2019 Mahallî İdareler Genel Seçimleri Seçim TV Ekranı Abonelik Sözleşmesi imzalandı.
AA ,sözleşmede öngörülen seçim TV ekran bedeli karşılığında yayınlayacağı seçim TV ekranının internet üzerinden sözleşmede abone sıfatı ile anılan başvurucuya iletme edimi altına girdi. Sözleşmede ayrıca başvurucuya bu verileri yayımlama hakkı da tanındı.
AA İLE SEÇİM GECESİ YAYINI İÇİN SÖZLEŞME YAPILDI
Başvurucu, bu kapsamda AA’ya sözleşmede öngörülen 2.500 TL ve bunun katma değer vergisi bedelini ödedi. 2019 yerel seçimleri gecesi oy sayımının kritik bir aşamaya ulaştığı saatlerde veri akışının durduğunu belirten başvurucu, bu durumun yayının izlenebilirliğini azalttığını, güvenilirliğini sarstığını ve ticari itibarına zarar verdiğini ifade etti.
TAZMİNAT DAVASI AÇTI
KRT, 12 Nisan 2019’da, AA aleyhine, sözleşmeye aykırılık nedeniyle tazminat davası açtı. Dava dilekçesinde, aynı gün Yüksek Seçim Kurulu Başkanı tarafından yapılan açıklamaya da yer veren başvurucu, “AA benim müşterim değil. Nereden alıyor bilmiyorum. AA akşam doksanları gösterdiğinde ben sisteme yeni daha tarayıp girmeye başlamıştım. Dolayısıyla ben AA’ya herhangi bir bilgi servisi yapmıyorum. Benim üzerimden bir polemik yaratılmasın. Biz tarandığı andan itibaren sisteme elverişli tüm siyasi partilere sonuçları tarayarak veriyoruz. Şu an itibarıyla yüzde 80’in üzerinde sandık sonuç tutanağını, sayım döküm cetvelini, ilçe birleştirme tutanaklarını siyasi partilerle paylaştık. Bugün öğleye doğru da büyük oranda itiraza uğramayanları paylaşırız” şeklinde beyanlarda bulunulduğunu belirtti.
Bir basın kuruluşu olarak haber verme hakkının ihlal edildiğini öne süren KRT, AA’ya ödenen sözleşme bedelinin alınamayan hizmet oranında tarafına iade edilmesini talep etti.
MAHKEME BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ YAPTIRDI
Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde görülen davada, mahkeme dosyayı, bir mali müşavir ve bir bilgisayar mühendisinden oluşan iki kişilik bilirkişi heyetine iletti.
Bilirkişi, AA’nın “siber saldırı” gerekçesinin teknik olarak saptanamadığını raporladı. Bilirkişi raporunda, AA’nın, “siber saldırı altında olması nedeniyle veri akışını gecikmeli sağladığı ve bunun mücbir sebep teşkil ettiği” yönündeki iddiası incelendi ve AA’nın bu iddiasının teknik olarak saptanamadığı ifade edildi.
MAHKEME KESİN OLARAK REDDETTİ
Mali yönden yapılan değerlendirmede ise başvurucunun AA’dan aldığı hizmetin gecikmeli de olsa ifa edildiği ve tespit edilebilir somut bir zararının bulunmadığına karar veren Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 12 Kasım 2021’de davayı kesin olarak reddetti.
KRT, DOSYAYI AYM’YE TAŞIDI
KRT televizyonu, davanın kesin olarak reddedilmesinin ardından gerekçeli kararın yazılmasını beklemeden 13 Aralık 2021’de Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu. AA’nın sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle kamuoyunun haber alma hakkının ve haber verme hürriyetinin ihlal edildiğini iddia eden KRT, oy sayımının kritik bir aşamaya ulaştığı saatlerde veri akışının durduğunu, bu durumun yayının izlenebilirliğini azalttığını, güvenilirliğini sarstığını ve ticari itibarına zarar verdiğini ifade etti.
Mahkeme tarafından uyuşmazlığın eksik ifa olarak nitelendirildiğini ancak bu tespitin hatalı olduğunu belirten başvurucu, adil yargılanma hakkı ile ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğini ileri sürdü.
AYM İHLAL VERDİ, “YENİDEN YARGILAMA YAP” DEDİ
Yüksek Mahkeme, Anayasa’nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alınan ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine, kararın bir örneğinin ifade ve basın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderdi. Başvurucuya net 2.500 TL manevi tazminat ödenmesine de hükmedildi.
GEREKÇEDEN: “SİBER SALDIRI SEBEBİ DOĞRULANAMADI”
Anayasa Mahkemesi’nin gerekçesinde, somut olayda bilirkişi raporunda, AA’nın seçim gecesi veri akışını sözleşmede öngörülen şekilde sağlayamamasının siber saldırı altında olması sebebine dayandığı hususundaki iddiasının teknik olarak doğrulanamadığının belirtildiği vurgulandı.
Gerekçede, “Bu doğrultuda davalının edimini gecikmeli ifa ettiği ve bu yönüyle kusurlu olduğu hususunun dosya kapsamından anlaşıldığı görülmektedir. Ayrıca veri akışındaki yaklaşık 13 saatlik kesintinin oy sayımının en kritik aşamalarında yaşandığı, bu durumun başvurucunun yayıncılık faaliyetini etkileyebilecek nitelikte olduğu da açıktır. Buna rağmen Mahkemenin; kesintinin süresi, gerçekleştiği zaman dilimi, yayın faaliyetinin niteliği ve seçim sonuçlarının kamuoyu bakımından taşıdığı önem gibi başvurucunun edimin gecikmeli ifası sebebi ile ortaya çıkan zarara yönelik iddialarını gerekçeli kararda tartışmaksızın, yalnızca somut zararın kesin olarak ortaya konulamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş olduğu anlaşılmaktadır” denildi.
“MAHKEME İDDİALARI TARTIŞMADAN SONUCA ULAŞMIŞTIR”
Mevcut başvuruda, Mahkeme tarafından ortaya konulan ret gerekçesinin, uyuşmazlığın temelini oluşturan maddi ve hukuki sorunları değerlendirme bakımından ilgili ve yeterli olmadığının anlaşıldığı vurgulanan gerekçede, “Zira Mahkeme, davalının edimi kritik bir anda gecikmeli olarak ifa ettiğine ilişkin tespitleri, bu gecikmenin sebebi ile oluşan kusuru ve gecikmenin başvurucunun basın faaliyeti üzerindeki etkilerine yönelik iddiaları tartışmadan sonuca ulaşmıştır. Bu çerçevede Mahkemenin başvurucunun ifade ve basın özgürlükleri ile davalının sözleşmeden kaynaklanan hak ve yükümlülükleri arasında adil bir denge kurduğundan söz edilemeyeceği değerlendirilmiştir. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alınan ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir” ifadelerine yer verildi.
NE OLMUŞTU?
İstanbul Büyükşehir Belediyesi seçimlerinde CHP adayı Ekrem İmamoğlu ile AKP adayı Binali Yıldırım arasında büyük çekişmenin yaşandığı 2019 yerel seçimleri sırasında Anadolu Ajansı’nın, İmamoğlu’nun öne geçmesi üzerine seçim sonuçlarını aktarmayı kestiği iddia edilmişti.
13 saati bulan veri kesintisi büyük tartışmalara neden olmuş, AA yönetimi gece yarısı “YSK’dan veri akışı olmadığı için yayın veremiyoruz” şeklinde açıklama yapmıştı.
Dönemin YSK Başkanı Sadi Güven’in bu açıklamayı yalanlaması, AA’ya yönelik tepkileri arttırmıştı. Ajans ile veri yayını sözleşmesi yapan televizyon kanalları da izleyicilerine AA verilerini uzun süre aktaramamıştı.
Bu nedenle itirazlarını dile getiren televizyon kanalları arasında bulunan KRT televizyonu, konuyu yargıya taşımıştı.
