{"id":61258,"date":"2024-02-05T18:53:41","date_gmt":"2024-02-05T15:53:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/?p=61258"},"modified":"2024-02-05T18:53:41","modified_gmt":"2024-02-05T15:53:41","slug":"evrenin-bilinmeyen-yuzde-95i-yeni-dev-parcacik-hizlandirici-ile-kesfedilecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/evrenin-bilinmeyen-yuzde-95i-yeni-dev-parcacik-hizlandirici-ile-kesfedilecek\/","title":{"rendered":"Evrenin bilinmeyen y\u00fczde 95&#8217;i &#8220;yeni dev par\u00e7ac\u0131k h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131&#8221; ile ke\u015ffedilecek"},"content":{"rendered":"<p><strong>(The Turkish Post) &#8211;<\/strong> Avrupa N\u00fckleer Ara\u015ft\u0131rma Merkezinden (CERN) bilim insanlar\u0131, \u0130svi\u00e7re&#8217;de in\u015fa edilecek &#8220;Gelece\u011fin Dairesel \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 (FCC)&#8221; ad\u0131 verilen &#8220;yeni dev par\u00e7ac\u0131k h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131&#8221; ile evrenin bilinmeyen y\u00fczde 95&#8217;ine dair yeni bilgiler elde etmeyi ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n<p>BBC&#8217;nin haberine g\u00f6re, n\u00fckleer fizik\u00e7iler, evrenin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair daha kapsaml\u0131 fikir verecek yeni par\u00e7ac\u0131klar\u0131 ke\u015ffetmek amac\u0131yla CERN&#8217;de, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck &#8220;s\u00fcper \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n&#8221; in\u015fa edilmesine dair teklifte bulundu.<\/p>\n<p>Teklif kabul edildi\u011fi takdirde in\u015faat maliyeti 17 milyar sterline ula\u015facak &#8220;Gelece\u011fin Dairesel \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131&#8217;n\u0131n (Future Circular Collider-FCC)&#8221;, CERN&#8217;deki B\u00fcy\u00fck Hadron \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131&#8217;ndan (LHC) 3 kat b\u00fcy\u00fck ve \u00e7ok daha geli\u015fmi\u015f olaca\u011f\u0131 kaydedildi.<\/p>\n<p>Yeni \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131y\u0131 &#8220;g\u00fczel makine&#8221; olarak nitelendiren CERN Genel Direkt\u00f6r\u00fc Fabiola Gianotti, &#8220;Bu, insanl\u0131\u011f\u0131n evrene dair bildiklerimizle ilgili temel fizik sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlamada ileriye do\u011fru muazzam ad\u0131mlar atmas\u0131na olanak sa\u011flayacak bir ara\u00e7. Bunu yapabilmek i\u00e7in bu sorular\u0131 yan\u0131tlayacak daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir araca ihtiyac\u0131m\u0131z var.&#8221; ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n<p>Gianotti, yer \u00e7ekiminin tersi etki g\u00f6steren, evrendeki galaksiler gibi b\u00fcy\u00fck g\u00f6k cisimlerini birbirinden ay\u0131ran, &#8220;karanl\u0131k enerji&#8221; ad\u0131 verilen kuvvet ve tespit edilemeyen ancak varl\u0131\u011f\u0131 yer \u00e7ekimi sayesinde hissedilen &#8220;karanl\u0131k maddeye&#8221; dair ke\u015fifler i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fck olan FCC&#8217;ye ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu vurgulayarak, bu karanl\u0131k par\u00e7ac\u0131klar\u0131n ke\u015ffinin, evrenin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair daha kapsaml\u0131 yeni bir teorinin bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n<p><strong>91 kilometre uzunlu\u011fundaki FCC&#8217;nin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc 2040&#8217;ta devreye girecek<\/strong><\/p>\n<p>FCC, 2 a\u015famada in\u015fa edilecek ve ilk a\u015fama, 2040&#8217;lar\u0131n ortalar\u0131nda devreye girecek ve elektronlar birbirine \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak.<\/p>\n<p>\u0130kinci a\u015fama da 2070&#8217;lerde ba\u015flayacak, mevcutlardan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, hen\u00fcz icat edilememi\u015f geli\u015fmi\u015f m\u0131knat\u0131slar gerektirecek ve s\u00f6z konusu h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131da, elektronlar yerine daha a\u011f\u0131r protonlar kullan\u0131larak yeni par\u00e7ac\u0131klar aranacak.<\/p>\n<p>FCC, \u015fimdiki \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 3 kat\u0131 yani 91 kilometre uzunlu\u011funda olacak ancak 200 metre derinlikte in\u015fa edilecek. LHC&#8217;den daha derin in\u015fa edilmesinin sebebi; y\u00fcksek enerji sonucu olu\u015fan g\u00fc\u00e7l\u00fc radyasyonun y\u00fczeye ula\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek.<\/p>\n<p>Bilim insanlar\u0131, daha y\u00fcksek enerji kullan\u0131m\u0131yla \u00fczerinde daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilecek \u00e7ok say\u0131da Higgs par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 \u00fcretilece\u011fini umut ediyor.<\/p>\n<p><strong>Evrenin y\u00fczde 95&#8217;i hakk\u0131nda hen\u00fcz bilgi elde edilemedi<\/strong><\/p>\n<p>Bilim insanlar\u0131na g\u00f6re, 2008&#8217;de devreye giren ve maliyeti 3,75 milyar sterlin olan LHC, evrenin y\u00fczde 95&#8217;ini olu\u015fturdu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen par\u00e7ac\u0131klar hakk\u0131nda hen\u00fcz bilgi tespit edemiyor.<\/p>\n<p>Bilim insanlar\u0131 aras\u0131nda proje maliyetinin \u00e7ok y\u00fcksek olmas\u0131, FCC&#8217;nin de ke\u015ffedilmesi ama\u00e7lanan par\u00e7ac\u0131klar\u0131 bulup bulamayaca\u011f\u0131n\u0131n kesin olmamas\u0131 ile dairesel yerine daha d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli d\u00fcz bir \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131yla da ayn\u0131 ke\u015fiflerin yap\u0131labilece\u011fine dair baz\u0131 fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 da ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Higgs Bozonu&#8221; B\u00fcy\u00fck Hadron \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan ke\u015ffedildi<\/strong><\/p>\n<p>Halihaz\u0131rda en b\u00fcy\u00fck \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olan LHC, \u0130svi\u00e7re-Fransa s\u0131n\u0131r\u0131nda, Cenevre&#8217;ye yak\u0131n konumda, 27 kilometre uzunlu\u011funda dairesel yer alt\u0131 t\u00fcnelinden olu\u015fuyor.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck Hadron \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131&#8217;nda yap\u0131lan deneyler s\u0131ras\u0131nda Mart 2013&#8217;te &#8220;evrenin olu\u015fumu hakk\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck s\u0131rlardan biri&#8221; oldu\u011fu kabul edilen atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131k &#8220;Higgs Bozonu&#8221; ke\u015ffedilmi\u015fti.<\/p>\n<p>Ekim 2018&#8217;de yap\u0131lan deneyde de 2 yeni baryon ke\u015ffedilmi\u015f ve bir di\u011fer par\u00e7ac\u0131\u011fa ili\u015fkin ipucu elde edilmi\u015fti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(The Turkish Post) &#8211; Avrupa N\u00fckleer Ara\u015ft\u0131rma Merkezinden (CERN) bilim insanlar\u0131, \u0130svi\u00e7re&#8217;de in\u015fa edilecek &#8220;Gelece\u011fin Dairesel \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 (FCC)&#8221; ad\u0131 verilen &#8220;yeni dev par\u00e7ac\u0131k h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131&#8221; ile evrenin bilinmeyen y\u00fczde 95&#8217;ine dair yeni bilgiler elde etmeyi ama\u00e7l\u0131yor. BBC&#8217;nin haberine g\u00f6re, n\u00fckleer fizik\u00e7iler, evrenin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair daha kapsaml\u0131 fikir verecek yeni par\u00e7ac\u0131klar\u0131 ke\u015ffetmek amac\u0131yla CERN&#8217;de, d\u00fcnyan\u0131n en [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":61268,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"topbottom","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"0","show_view_counter":"0","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"0","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"0","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"4","zoom_button_in_step":"4","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"0","show_popup_post":"1","number_popup_post":"2","show_author_box":"1","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-715","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"2285","hide":""},"jnews_override_bookmark_settings":{"override_bookmark_button":"0","override_show_bookmark_button":"0"},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[2285,1],"tags":[13925,1422,13924],"class_list":["post-61258","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","category-son-haberler","tag-cern-2","tag-slider-manset","tag-yeni-dev-parcacik-hizlandirici"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61258","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61258"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61258\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61258"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61258"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61258"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}