{"id":5784,"date":"2023-04-12T13:01:33","date_gmt":"2023-04-12T10:01:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/?p=5784"},"modified":"2023-04-13T16:49:49","modified_gmt":"2023-04-13T13:49:49","slug":"secim-anketleri-ne-kadar-guvenilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/secim-anketleri-ne-kadar-guvenilir\/","title":{"rendered":"Se\u00e7im anketleri ne kadar g\u00fcvenilir?"},"content":{"rendered":"

(The Turkish Post) –<\/strong> Se\u00e7imlere iki aydan k\u0131sa bir s\u00fcre kala kamuoyu olu\u015fturmada kritik bir rol\u00fc olan se\u00e7im anketleri de g\u00fcndemi me\u015fgul ediyor.<\/p>\n

Kritik se\u00e7imlerde bir oy bile \u00f6nemli, ancak kamuoyuna yans\u0131yan anket sonu\u00e7lar\u0131 birbirinden b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterebiliyor. Uzmanlara g\u00f6re bu durum T\u00fcrkiye’deki se\u00e7im anketlerinin bilimsel standartlara dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi.<\/p>\n

Uzmanlar, anketlerin ne kadar g\u00fcvenilir oldu\u011funu de\u011ferlendirebilecek bilimsel bir kriter olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n

Son anketler ne s\u00f6yl\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n

Yurt i\u00e7i ve yurt d\u0131\u015f\u0131nda toplam64 milyon 191 bin 285 se\u00e7menin sand\u0131\u011fa \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerle ilgili \u00e7ok say\u0131da \u015firket, anket sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 payla\u015fmaya devam ediyor.<\/p>\n

MAK, T\u00fcrkiye Raporu, Y\u00f6neylem, Asal Ara\u015ft\u0131rma, AR-G Ara\u015ft\u0131rma, Bulgu, Aksoy ve SAROS ara\u015ft\u0131rman\u0131n son anketlerine g\u00f6re AKP en fazla oy alan parti olurken, P\u0130AR, ALF, Themis Ara\u015ft\u0131rma’nin anketlerinde CHP ilk s\u0131rada yer al\u0131yor.<\/p>\n

ORC’ye g\u00f6re Millet \u0130ttifak\u0131’n\u0131n aday\u0131 Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu y\u00fczde 53,1, Cumhur \u0130ttifak\u0131’n\u0131n aday\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan y\u00fczde 42,3 oy al\u0131rken MetroPoll’\u00fcn son anketinde Cumhur \u0130ttifak\u0131’n\u0131n oyu y\u00fczde 42,1, Millet \u0130ttifak\u0131’n\u0131n y\u00fczde 37,6 oldu. Orthus Ara\u015ft\u0131rma ve Dan\u0131\u015fmanl\u0131k \u015firketinin anketinde ise Recep Tayyip Erdo\u011fan y\u00fczde 46,4, Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu y\u00fczde 44,9, Muharrem \u0130nce y\u00fczde 4,5, Sinan O\u011fan y\u00fczde 0,8 oy oran\u0131na sahip.<\/p>\n

Peki anket \u015firketlerinin a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 bu sonu\u00e7lar sahadaki durumu ne kadar yans\u0131t\u0131yor?<\/p>\n

“Gizli oy de\u011fi\u015fikli\u011fi yapabiliyorsunuz”<\/strong><\/p>\n

Kamuoyu olu\u015fturma gibi bir i\u015flevi olan anketler, se\u00e7menlerin tercihlerini etkileme g\u00fcc\u00fcne sahip. DW T\u00fcrk\u00e7e’ye konu\u015fan \u0130stanbul Bilgi \u00dcniversitesi’nden siyaset bilimci Prof. Dr. Emre Erdo\u011fan, bunu “Gizli oy de\u011fi\u015fikli\u011fi yapabiliyorsunuz, stratejik oy verebiliyorsunuz. Bunun da vahim, sorunlu sonu\u00e7lar\u0131 olabiliyor” \u015feklinde a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n

Erdo\u011fan’a g\u00f6re \u015fu anda kamuoyunda payla\u015f\u0131lan se\u00e7im anketlerinin \u00e7o\u011fu g\u00fcvenilir de\u011fil.<\/p>\n

Anketlerin toplumsal sorumlulu\u011fu oldu\u011fu i\u00e7in manip\u00fclasyona kar\u015f\u0131 uluslararas\u0131 alanda kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bilimsel kriterlere uyulmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye’de yak\u0131n zamanda yap\u0131lan reg\u00fclasyonlar\u0131n ise anket \u015firketleriyle ilgili sorunlar\u0131 pratikte \u00e7\u00f6zmedi\u011fini aktar\u0131yor.<\/p>\n

“Se\u00e7ime bir hafta kala anket yay\u0131nlamay\u0131 b\u0131rak\u0131yorsunuz. Daha \u00f6nce yay\u0131nlarsan\u0131z onu belli bir k\u00fcnye bilgisi payla\u015fmak zorundas\u0131n\u0131z gibi yasa koyucunun koydu\u011fu baz\u0131 tedbirler var. Ancak kimse umursam\u0131yor” diyen Erdo\u011fan, ekliyor: “\u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fu anda getirisi \u00e7ok fazla.”<\/p>\n

DW T\u00fcrk\u00e7e’ye konu\u015fan Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi’nden siyaset bilimci Do\u00e7. Dr. Mert Moral da se\u00e7imlerle ilgili yap\u0131lan kamuoyu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n ne kadar g\u00fcvenilir oldu\u011funu de\u011ferlendirebilecek bilimsel bir kriter olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde.<\/p>\n

Anket \u015firketlerinin ba\u015fka ba\u015fka sonu\u00e7lar a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n \u015fans olma ihtimalinin \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu s\u00f6yleyen Moral, “Ya bu \u015firketlerin \u00e7ektikleri \u00f6rneklemler sadece belirli bir se\u00e7men kitlesini temsil ediyor ya da o se\u00e7men kitlesi o \u00f6rneklemin i\u00e7inde daha \u00e7ok temsil ediliyor. Ger\u00e7ekten T\u00fcrkiye se\u00e7men pop\u00fclasyonunu temsil eden \u00f6rneklemden \u00e7ekiyor olsalar bir ankette Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi’nin oy oran\u0131 y\u00fczde 40, \u00f6b\u00fcr\u00fcnde y\u00fczde 28 olamaz” diye konu\u015fuyor.<\/p>\n

Siyasi partilere \u00e7al\u0131\u015fan \u015firketler var<\/strong><\/p>\n

S\u00fcrekli yanl\u0131\u015f prosed\u00fcr takip ediliyorsa anket sonu\u00e7lar\u0131nda kayma olabilece\u011fini vurgulayan Moral’a g\u00f6re T\u00fcrkiye’de ba\u015fka bir sorun daha g\u00f6zlemleniyor. Farkl\u0131 siyasi partiler taraf\u0131ndan finanse edildi\u011fi konu\u015fulan anket \u015firketlerinin, maddi ya da ideolojik nedenlerle o partilerin lehine sonu\u00e7lar \u00fcrettti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Anketlerin kimlerle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan sorular\u0131n sorulu\u015f bi\u00e7imi ve s\u0131ralamas\u0131na kadar pek \u00e7ok kriter bilimsel anlamda anket sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 etkiliyor.<\/p>\n

Sonu\u00e7larda hata pay\u0131n\u0131n (margin of error) d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 i\u00e7in anketin \u00f6ncelikle d\u00fczg\u00fcn bir \u00f6rneklemle yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekiyor. D\u00fczg\u00fcn bir \u00f6rneklem i\u00e7in ise anketin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge ya da \u00fclkedeki herkesin o \u00f6rnekleme dahil olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n e\u015fit olmas\u0131, yani rassal olmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi’nde 2017 y\u0131l\u0131ndan bu yana se\u00e7men davran\u0131\u015f\u0131, siyaset metodolojisi ve anket metodolojisi alanlar\u0131nda dersler veren Moral, T\u00fcrkiye’de 2011’den 2019’a kadar toplam sekiz se\u00e7im i\u00e7in yap\u0131lan 295 se\u00e7im anketini incelediklerini ve bu anketlerin uluslararas\u0131 alanda kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bilimsel kriterlere ne kadar uydu\u011funa dair bir \u00e7al\u0131\u015fma haz\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n sonucunda T\u00fcrkiye’de anket \u015firketlerinin a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n rassal bir \u00f6rneklemeye dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hata pay\u0131 marj\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek ve bilimsel standartlardan uzak oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcklerini aktar\u0131yor. T\u00fcrkiye Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Derne\u011fi’nin de 2015’te benzer bir rapor a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Moral, T\u00fcrkiye’de yap\u0131lan anketlerin bu alanda s\u0131n\u0131fta kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n

Moral\u2019a g\u00f6re bunun birinci nedeni ise \u00f6rneklem se\u00e7imi. “Yeterince b\u00fcy\u00fck rassal \u00f6rneklem \u00e7ekerseniz bunlar zaten pop\u00fclasyondaki gibi da\u011f\u0131l\u0131rlar” diyen Moral, T\u00fcrkiye\u2019deki anketlerin bu kurala uyarak yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

“Telefon numaralar\u0131n\u0131 sat\u0131n al\u0131yorlar”<\/strong><\/p>\n

Anket firmalar\u0131n\u0131n genellikle belli bir firmadan telefon numaralar\u0131n\u0131 sat\u0131n ald\u0131klar\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla ayn\u0131 ma\u011fazadan ya da marketten al\u0131\u015fveri\u015f yapan, maddi olanaklar\u0131 ya da e\u011fitim seviyesi birbirine yak\u0131n olan insanlarla anket yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan Moral, “E\u011fer ben listeyi buradan al\u0131rsam bunlar gibi olmayan insanlar\u0131n ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, kime oy verdi\u011fini, nas\u0131l oy verdi\u011fini bulma ihtimalim yok” diyor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’de bir telefon veri taban\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden Emre Erdo\u011fan da dolay\u0131s\u0131yla telefon \u00fczerinden yap\u0131lan anketlerde \u00f6rneklemin do\u011fru se\u00e7ilemedi\u011fini aktar\u0131yor.<\/p>\n

Buna g\u00f6re numaralar rassal olarak \u00e7evrilse bile sabit telefon oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 30 civar\u0131nda olmas\u0131 sorun olu\u015fturuyor. Cep telefonlar\u0131 \u00fczerinden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da cep telefonu olmayanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve birden fazla cep telefonu olanlar da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde operat\u00f6rlerin yayg\u0131nl\u0131k oranlar\u0131 tam bilinmedi\u011fi i\u00e7in yine se\u00e7ilen \u00f6rneklem t\u00fcm n\u00fcfusu temsil etmiyor. \u0130nternet \u00fczerinden yap\u0131lan anketlerde de benzer sorun mevcut.<\/p>\n

“T\u00fcrkiye’yi temsil etmiyor”<\/strong><\/p>\n

Baz\u0131 anket \u015firketlerinin ise kahvede, sokakta ya da parklarda anket yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Erdo\u011fan, bu t\u00fcr anketlerin de temsili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Erdo\u011fan, “Bu \u00e7ok ciddi bir sorun. Kamuoyunun eri\u015fti\u011fi ara\u00e7larla yap\u0131lan anket \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 temsili de\u011fil. T\u00fcrkiye’yi temsil etmiyor. Temsil etmedi\u011fi i\u00e7in de genelleme yap\u0131lamaz” diyor.<\/p>\n

Anketlerle ilgili bir di\u011fer sorun ise kotal\u0131 \u00f6rneklem. T\u00fcrkiye’de anket \u015firketleri ya\u015f, cinsiyet, siyasi parti vs gibi \u00f6rneklem say\u0131s\u0131na bir kota koyuyor. \u00d6rne\u011fin bir ya\u015f grubuna kota konulduysa kota doldu\u011funda o ya\u015f grubundaki insanlar art\u0131k ankete dahil edilmiyor. Ancak bilimsel olarak bir \u00f6rneklemin rassal olmas\u0131, yani hata pay\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 i\u00e7in kota \u00f6rneklem kullan\u0131lmamas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

“Yanl\u0131\u015f y\u00f6ntem \u0131srarla kullan\u0131l\u0131yor”<\/strong><\/p>\n

Mert Moral, kotal\u0131 \u00f6rneklemin teorik olarak ispatlanm\u0131\u015f yanl\u0131\u015f bir y\u00f6ntem oldu\u011funu belirterek “Bu yanl\u0131\u015f y\u00f6ntem \u0131srarla T\u00fcrkiye’de kullan\u0131l\u0131yor. T\u00fcrkiye’deki se\u00e7im anketlerini d\u00fcnyada kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bilimsel y\u00f6ntemlerle yap\u0131lan anketlerle mukayese etti\u011fimizde akla kara gibi bir fark var” diyor.<\/p>\n

Uzmanlara g\u00f6re anket \u015firketlerinin soru tekniklerinde de hatalar var.<\/p>\n

Emre Erdo\u011fan, teknik olarak sorular\u0131n yanl\u0131\u015f soruldu\u011funu, soru s\u0131ralamas\u0131nda da sorunlar oldu\u011funu vurguluyor. Erdo\u011fan, sorular\u0131n s\u0131ralamas\u0131na g\u00f6re olumlu ve olumsuz yan\u0131tlar\u0131n de\u011fi\u015febilece\u011fini belirtiyor.<\/p>\n

Mert Moral da se\u00e7im anketi yapan \u015firketlerin y\u00f6ntem olarak daha \u00e7ok hangi soruyu sorduklar\u0131n\u0131n bilinmedi\u011fini, sorular\u0131n bilimsel olarak s\u0131nanm\u0131\u015f sorulardan olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6l\u00e7mek istenen \u015feyi ger\u00e7ekten \u00f6l\u00e7\u00fcp \u00f6l\u00e7medi\u011finin belirsiz oldu\u011funu anlat\u0131yor: “\u0130stedi\u011finiz cevab\u0131 ald\u0131rmak \u00e7ok zor bir \u015fey de\u011fil insanlarda. Evet, do\u011fru hat\u0131rlatmalar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u00fcddet\u00e7e bamba\u015fka yan\u0131tlar gelebilir.”<\/p>\n

Moral, bilimsel y\u00f6ntemlerle yap\u0131lan anketlerin \u00e7ok maliyetli oldu\u011funa da i\u015faret ediyor. Adrese Dayal\u0131 N\u00fcfus Kay\u0131t Sistemi’nden tesad\u00fcfi yeterince b\u00fcy\u00fck bir \u00f6rneklem \u00e7ekilebildi\u011fini ifade eden Moral, “Bununla ilgili y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle yapmak \u00e7ok maliyetli i\u015fler. Anket yap\u0131lacak ki\u015fi adreste yoksa bir daha o adrese gitmeniz gerekiyor” diyor.<\/p>\n

\u00d6nceki sonu\u00e7lar ne g\u00f6sterdi?<\/strong><\/p>\n

24 Haziran 2018 tarihli Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde Recep Tayyip Erdo\u011fan y\u00fczde 54, Muharrem \u0130nce ise y\u00fczde 29 oy ald\u0131.<\/p>\n

1 May\u0131s ve 22 Haziran tarihleri aras\u0131nda a\u00e7\u0131klanan se\u00e7im anketleri Erdo\u011fan’\u0131n oyunu y\u00fczde 39.7 ila y\u00fczde 53.5 aras\u0131nda g\u00f6steriyordu. Se\u00e7imden iki g\u00fcn \u00f6nce yay\u0131nlanan Adil G\u00fcr anketine Erdo\u011fan’\u0131n oyu y\u00fczde 53.5 olarak yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Sonucu buna en yak\u0131n olan y\u00fczde 52.7 ile ORC’nin 17-19 Haziran’da yapt\u0131\u011f\u0131 anketti. Haziran ay\u0131nda yap\u0131lan 15 anketin dokuzu Erdo\u011fan’\u0131n oyunu y\u00fczde 50’nin \u00fczerinde g\u00f6steriyordu.<\/p>\n

Ayn\u0131 tarihli milletvekilli\u011fi se\u00e7imlerinde ise AKP’nin oyu y\u00fczde 43, CHP’nin y\u00fczde 22 oldu. 1 May\u0131s ve 22 Haziran tarihleri aras\u0131nda a\u00e7\u0131klanan anketlere g\u00f6re AKP’nin oyu y\u00fczde 34,8 ile 46,7, CHP’nin oyu y\u00fczde 22,7 ile 28,2 aras\u0131nda de\u011fi\u015fiyordu.<\/p>\n

Kas\u0131m 2015 se\u00e7imlerinde ise AKP y\u00fczde 49,5 oy oran\u0131yla iktidara geldi. Ekim 2015’te yap\u0131lan anketler AKP’nin oyunun y\u00fczde 39.1 ila 44,45 aras\u0131nda oldu\u011funa i\u015faret ediyordu. Ayn\u0131 se\u00e7imlerde CHP y\u00fczde 25,3 ile ikinci parti olurken anket sonu\u00e7lar\u0131 oy oran\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131nda 25,3 ila 29,2 aras\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6steriyordu.<\/p>\n

Peki anket \u015firketleri teknik olarak yapt\u0131klar\u0131 hatalara ra\u011fmen se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na nas\u0131l yakla\u015ft\u0131?<\/p>\n

“Bilimsel sonu\u00e7 \u00fcretti\u011fi anlam\u0131na gelmez”<\/strong><\/p>\n

Emre Erdo\u011fan’a g\u00f6re se\u00e7im sonucunu do\u011fru tahmin etmek akademik a\u00e7\u0131dan bilimsel bir sonu\u00e7 \u00fcretildi\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. “Anket \u015firketlerinin performanslar\u0131 da iddia edildi\u011fi kadar iyi de\u011fil. En itibarl\u0131 kurumlar\u0131n bir\u00e7ok yanl\u0131\u015f sonu\u00e7 verdi\u011fini duyduk” diyen Erdo\u011fan, “Mesela bir anket \u015firketi haziranda se\u00e7im sonucunu tutturmu\u015f ama martta \u00e7ok yanl\u0131\u015f yapm\u0131\u015fken haziran sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 payla\u015farak reklam\u0131n\u0131 yapabiliyor” \u015feklinde konu\u015fuyor.<\/p>\n

Anket \u015firketleriyle ilgili en b\u00fcy\u00fck sorunlardan birinin de finansman kaynaklar\u0131yla ilgili oldu\u011funu ifade eden Erdo\u011fan’a g\u00f6re ara\u015ft\u0131rma \u015firketlerinin i\u015fi kendi kendine ara\u015ft\u0131rma yay\u0131nlay\u0131p a\u00e7\u0131klamak de\u011fil.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rman\u0131n paras\u0131n\u0131 kim veriyor?<\/strong><\/p>\n

Kamusal bir mesele oldu\u011fu i\u00e7in bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 kimin finanse etti\u011finin \u00f6nemli oldu\u011funun vurgulayan Erdo\u011fan, Avrupa ve Amerika’da bunun birinci kriter oldu\u011funu T\u00fcrkiye’de ise buna dikkat edilmedi\u011fini aktar\u0131yor.<\/p>\n

“Piyasada bu kadar ara\u015ft\u0131rma \u015firketi var. Neden ben bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n bilgisine bedava ula\u015f\u0131yorum? Hi\u00e7bir bilgi yok” diyen Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye’deki \u015firketlerin sadece birka\u00e7 tanesinin finansman kayna\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu konuda ciddi bir kirlilik oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Erdo\u011fan, “Mesela bir ara\u015ft\u0131rma \u015firketindeki arkada\u015flar\u0131n bir partide \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kulaktan kula\u011fa biliniyor ve o firma sonu\u00e7 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. O sonucu okuyan ki\u015finin bunu bilmesi gerekmiyor mu? O arkada\u015f paray\u0131 o partiden al\u0131yor. \u00d6nemli bir bilgi de\u011fil mi? Peki nereden biliyoruz bunu, dedikoduyla biliyoruz. Sadece bilen biliyor. Ama \u00e7ok basit bir etik kural. O bilgi tarafl\u0131d\u0131r. Tarafs\u0131z de\u011fildir. Do\u011fru olsa bile tarafl\u0131d\u0131r” ifadelerini kullan\u0131yor.<\/p>\n

“Se\u00e7men manip\u00fcle ediliyor”<\/strong><\/p>\n

Kamuoyuna se\u00e7imlerle ilgili ara\u015ft\u0131rma sonucu sunan \u015firketlerin ara\u015ft\u0131rma sekt\u00f6r\u00fcnden olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Erdo\u011fan, k\u00f6k\u00fc 70’lere dayanan T\u00fcrkiye’nin en b\u00fcy\u00fck ara\u015ft\u0131rma \u015firketlerinin hi\u00e7birinin se\u00e7im anketi sonucu a\u00e7\u0131klamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Erdo\u011fan, “Sadece se\u00e7im d\u00f6nemleri ortaya \u00e7\u0131kan, kamuoyuna istenmeyen bilgi sunan, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da ya partilerden ya da adaylardan i\u015f alan ve \u00fcnl\u00fc olan birtak\u0131m ki\u015filer var. T\u00fcrkiye’de bence esas sorun ara\u015ft\u0131rma \u015firketleriyle bu merdiven alt\u0131 kuru\u015flar\u0131 ay\u0131rt etmeyi bilmek. Medya bilmiyor” diye konu\u015fuyor.<\/p>\n

“Muharrem \u0130nce’nin oy oran\u0131n\u0131n 3 olmas\u0131yla 9 olmas\u0131 aras\u0131nda fark yok mu? Siz manip\u00fcle ediyorsunuz bunu yaparak” diyen Erdo\u011fan’a g\u00f6re T\u00fcrkiye’de olmas\u0131 gereken medyan\u0131n, \u00fcniversitelerin ya da ara\u015ft\u0131rma merkezlerinin elini ta\u015f\u0131n alt\u0131na koyup se\u00e7im ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapmalar\u0131 ve kamuyu bilgilendirme sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmeleri. Erdo\u011fan, “Ama ka\u00e7\u0131yorlar. Medya bedava i\u00e7erik kullan\u0131yor, \u00fcniversite ve sivil toplum ka\u00e7\u0131yor” diye ekliyor.<\/p>\n

Anket \u015firketinin finansman kayna\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamamas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir sorun oldu\u011funu vurgulayan Mert Moral da “Herkes say\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcs\u00fcne kap\u0131l\u0131p ‘Bak i\u015fte CHP’nin oy oran\u0131 \u015fu kadar artm\u0131\u015f’ b\u00fcy\u00fcs\u00fcne kap\u0131l\u0131p anket yay\u0131nlama gayretine giriyor. K\u00f6\u015fe yazarlar\u0131 yap\u0131yor, bunu televizyonlar da yap\u0131yorlar. Yetmiyor, YouTube’da yap\u0131l\u0131yor, Twitter’da yap\u0131l\u0131yor. Bunu kim yapt\u0131 diye soruyorsunuz, bilmem ne firmas\u0131. E kim sponsor oldu buna? Bilmiyoruz” ifadelerini kullan\u0131yor.<\/p>\n

Bilimsel kriterleri kar\u015f\u0131lamayan anketlerin medya taraf\u0131ndan s\u00fczge\u00e7ten ge\u00e7irilip yay\u0131nlanmamas\u0131 gerekti\u011fini vurgulayan Moral’a g\u00f6re T\u00fcrkiye’de bu konuda bir bilin\u00e7lenme olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00f6t\u00fc mal piyasadan silinmiyor, \u00f6nceki se\u00e7imlerde ‘\u00e7uvallayan’ \u015firketler yeni se\u00e7im d\u00f6neminde anket a\u00e7\u0131klamaya devam ediyor.<\/p>\n

Aday listeleri sunuldu<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye’de 14 May\u0131s’ta yap\u0131lacak 28. D\u00f6nem milletvekili genel se\u00e7imleri i\u00e7in siyasi partiler Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu’na milletvekili aday listelerini sunarken Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u00f6rt aday yar\u0131\u015facak.<\/p>\n

Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve milletvekili genel se\u00e7imleri 14 May\u0131s’ta yap\u0131lacak, ancak cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinin ilk turunda y\u00fczde 50+1’e ula\u015f\u0131lamazsa ikinci tur 28 May\u0131s’ta ger\u00e7ekle\u015fecek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(The Turkish Post) – Se\u00e7imlere iki aydan k\u0131sa bir s\u00fcre kala kamuoyu olu\u015fturmada kritik bir rol\u00fc olan se\u00e7im anketleri de g\u00fcndemi me\u015fgul ediyor. Kritik se\u00e7imlerde bir oy bile \u00f6nemli, ancak kamuoyuna yans\u0131yan anket sonu\u00e7lar\u0131 birbirinden b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterebiliyor. Uzmanlara g\u00f6re bu durum T\u00fcrkiye’deki se\u00e7im anketlerinin bilimsel standartlara dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi. Uzmanlar, anketlerin ne kadar g\u00fcvenilir […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5785,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"DW T\u00fcrk\u00e7e","source_url":"https:\/\/www.dw.com\/tr\/se%C3%A7im-anketleri-ne-kadar-g%C3%BCvenilir\/a-65281182","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"topbottom","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"0","show_view_counter":"0","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"0","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"0","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"4","zoom_button_in_step":"4","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"0","show_popup_post":"1","number_popup_post":"2","show_author_box":"1","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-715","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"8","hide":""},"jnews_override_bookmark_settings":{"override_bookmark_button":"0","override_show_bookmark_button":"0"},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[1,8],"tags":[365,1332,390,1201,1422,315],"class_list":["post-5784","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-son-haberler","category-turkiye","tag-anket","tag-kamuoyu-arastirmasi","tag-secim","tag-secmen-anketi","tag-slider-manset","tag-ust-manset"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5784"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5784\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}