{"id":57565,"date":"2024-01-23T18:28:42","date_gmt":"2024-01-23T15:28:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/?p=57565"},"modified":"2024-01-23T18:28:42","modified_gmt":"2024-01-23T15:28:42","slug":"mahfi-egilmez-turkiye-skimpflasyon-ve-shrinkflasyon-donemine-girdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/mahfi-egilmez-turkiye-skimpflasyon-ve-shrinkflasyon-donemine-girdi\/","title":{"rendered":"Mahfi E\u011filmez: T\u00fcrkiye “skimpflasyon” ve “shrinkflasyon” d\u00f6nemine girdi"},"content":{"rendered":"
\n
\n

(The Turkish Post) –<\/strong> Ekonomist Mahfi E\u011filmez, T\u00fcrkiye’nin bir s\u00fcredir nihai t\u00fcketici i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir sorun haline gelen “skimpflasyon” ve “shrinkflasyon” s\u00fcrecine girdi\u011fini ifade ederek, bunun y\u00fcksek enflasyonun bir sonucu oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n

\u00dcnl\u00fc ekonomist E\u011filmez, T\u00fcrkiye’nin y\u00fcksek enflasyon nedeniyle “skimpflasyon” ve “shrinkflasyon” s\u00fcrecine girdi\u011fini belirtti.<\/p>\n

Skimpflasyonun, \u00fcreticinin \u00fcr\u00fcn\u00fcn kalitesini d\u00fc\u015f\u00fcrmesi, shrinkflasyonun ise \u00fcr\u00fcn\u00fcn gramaj\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi olarak a\u00e7\u0131klayan E\u011filmez, \u00f6zellikle g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinde ya\u015fanan bu durumun nihayi t\u00fcketici i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir sorun te\u015fkil etti\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n

E\u011filmez, \u00fcr\u00fcnler \u00fczerindeki enflasyon etkisinin azalt\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla yap\u0131lan bu t\u00fcr i\u015flemlerin iktidara katk\u0131s\u0131 oldu\u011funu ancak yurtta\u015fa b\u00fcy\u00fck zarar verdi\u011fini ifade etti\u011fi “Enflasyonla ilgili tart\u0131\u015fmalar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda \u015funlar\u0131 kaleme ald\u0131:<\/p>\n

“Enflasyon, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tehdit olu\u015fturuyor. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde enflasyon daha d\u00fc\u015f\u00fck olsa da (ortalama y\u00fczde 4 dolay\u0131nda) onlar\u0131n al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde 2 dolay\u0131ndaki enflasyona g\u00f6re y\u00fcksek olarak kabul ediliyor.<\/em><\/p>\n

Enflasyon; genel fiyat d\u00fczeyinin s\u00fcrekli olarak y\u00fckselmesi olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Genel fiyat d\u00fczeyi m\u00fcmk\u00fcn olabilecek kadar \u00e7ok say\u0131da mal ve hizmeti kapsayan bir \u00fcr\u00fcn sepetiyle temsil ediliyor. Bu sepete giren her mal ve hizmetin aile b\u00fct\u00e7elerinde tuttu\u011fu a\u011f\u0131rl\u0131k bu sepet olu\u015fturulurken dikkate al\u0131n\u0131yor ve b\u00f6ylece bir endeks olu\u015fturuluyor. Bu endekse bir ba\u015flang\u0131\u00e7 y\u0131l\u0131 belirleniyor ve o y\u0131l 100 olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Sonra gelen her ayda endekste olu\u015fan de\u011fi\u015fime g\u00f6re fiyatlar gelen d\u00fczeyinin ne kadar y\u00fckseldi\u011fi ortaya konuyor. \u00d6rne\u011fin t y\u0131l\u0131n\u0131n son ay\u0131 100 kabul edilmi\u015f ve t+1 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk ay\u0131nda endeks 101 \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa t+1 y\u0131l\u0131 Ocak ay\u0131nda enflasyon y\u00fczde 2 olmu\u015f demektir.<\/em><\/p>\n

“1970\u2019lerin sonu ile 2001 krizi aras\u0131nda ya\u015fanan enflasyon, enflasyon ataletinin tipik \u00f6rne\u011fi”<\/h3>\n

Enflasyon ataleti (inflation inertia) enflasyonun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi konusunda al\u0131nan \u00f6nlemlere kar\u015f\u0131n, enflasyon oran\u0131n\u0131n belirli bir d\u00fczeyin alt\u0131na indirilememesi durumunu tan\u0131mlar. Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmeye y\u00f6nelik uygulanan politikalara kar\u015f\u0131n, iktisadi karar birimlerinin ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nem enflasyon beklentilerini s\u00fcrd\u00fcrmeleri nedeniyle, enflasyon oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmeye diren\u00e7 g\u00f6stermesi, dolay\u0131s\u0131yla yap\u0131\u015fkan hale gelir. T\u00fcrkiye\u2019de 1970\u2019lerin sonu ile 2001 krizi aras\u0131nda ya\u015fanan enflasyon, enflasyon ataletinin tipik \u00f6rne\u011fidir. O d\u00f6nemde y\u0131ll\u0131k ortalama enflasyon y\u00fczde 62 olmu\u015ftu. Bu t\u00fcr enflasyonu \u00e7\u00f6zebilmenin yolu insanlar\u0131n gelece\u011fe olumlu bakmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u00f6nlemleri ya\u015fama ge\u00e7irmektir.<\/em><\/p>\n

Enflasyon kat\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya da ataleti denilen olguyu k\u0131rabilmenin tek yolu gelece\u011fe ili\u015fkin olumlu beklentiler yaratabilmekten ge\u00e7er. Bu da bizi yap\u0131sal reformlar\u0131 yapmaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc gelece\u011fe ili\u015fkin olumlu beklenti yaratmak pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. T\u00fcrkiye 2001 krizi sonras\u0131nda baz\u0131 yap\u0131sal reformlar\u0131 ya\u015fama ge\u00e7irmi\u015f ve Avrupa Birli\u011fi ile tam \u00fcyelik m\u00fczakeresine ba\u015flayarak beklentileri olumlu hale getirmeyi ba\u015farm\u0131\u015f ve enflasyon ataleti k\u0131rarak enflasyonu y\u00fczde 6\u2019lara kadar d\u00fc\u015f\u00fcrebilmi\u015fti. <\/em>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada farkl\u0131 enflasyon g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Bu geli\u015fme enflasyonla m\u00fccadeleyi daha da olumsuz etkileyecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/em><\/p>\n

“Fiyat hi\u00e7 de\u011fi\u015fmemi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oysa mal de\u011fi\u015fmi\u015f”<\/h3>\n

Bu farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerden birisi skimpflasyon denilen ve \u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u00e7eri\u011finin de\u011fi\u015ftirilmesi, kalitesinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi sonucu ortaya \u00e7\u0131kan daha d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferdeki bir mal\u0131n ayn\u0131 fiyatla sat\u0131lmas\u0131 olgusudur. Bu yolla fiyat de\u011fi\u015fmemi\u015f ve enflasyona etki etmemi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oysa ger\u00e7ek b\u00f6yle de\u011fildir. Tereya\u011f\u0131n\u0131n kilosu 600 TL iken sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesinden endi\u015fe ederek y\u00fcksek enflasyonun etkisini t\u00fcketiciye yans\u0131tamayan \u00fcretici 900 gram tereya\u011f\u0131na kilosu 100 TL olan margarinden 100 gram katarak bu kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 kilosu 600 TL\u2019ye ve tereya\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda sat\u0131yor olsun. Bu durumda bu yeni \u00fcr\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ek fiyat\u0131 550 TL\/Kilo olmas\u0131 gerekirken 600 TL\/Kilodan sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00fcretici buradan 50 TL fazla kazan\u00e7 sa\u011flam\u0131\u015f olur. T\u00fcketici ise tereya\u011f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek asl\u0131nda margarin kat\u0131lm\u0131\u015f bir tereya\u011f\u0131na eski tereya\u011f\u0131 fiyat\u0131n\u0131 \u00f6demi\u015f olur. Bu \u00f6rnek, skimpflasyonun tipik \u00f6rne\u011fidir. Burada enflasyon hesab\u0131 yap\u0131lan sepete bu mal ister paket olarak isterse gram olarak al\u0131ns\u0131n i\u00e7eri\u011fi kontrol edilip ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece enflasyona olumsuz etki yapmaz. Fiyat hi\u00e7 de\u011fi\u015fmemi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oysa mal de\u011fi\u015fmi\u015ftir.<\/em><\/p>\n

“Zarar g\u00f6ren daha d\u00fc\u015f\u00fck miktar ya da daha k\u00f6t\u00fc kalitedeki \u00fcr\u00fcn\u00fc ayn\u0131 fiyata alacak olan t\u00fcketiciler”<\/h3>\n

Bir ba\u015fkas\u0131 shrinkflasyon denilen ve \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131 ayn\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 halde boyut, a\u011f\u0131rl\u0131k ya da hacminde ortaya \u00e7\u0131kan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ifade eden de\u011fi\u015fikliktir. Bu \u015fekilde fiyat de\u011fi\u015fmez ve enflasyona etki etmez g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc halde ger\u00e7ekte ortada bir enflasyonist de\u011fi\u015fim s\u00f6z konusudur. Ekme\u011fin belediyece belirlenmi\u015f 250 gram \/ 10 TL\u2019lik standart bir fiyat\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bir f\u0131r\u0131n bu fiyat\u0131n, maliyetini tam olarak kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek \u00fcretti\u011fi ekme\u011fin gramaj\u0131n\u0131 225 grama d\u00fc\u015f\u00fcrerek satmaya ba\u015flarsa burada asl\u0131nda 9 TL\u2019lik bir ekme\u011fi 10 TL\u2019ye satarak 1 TL haks\u0131z kazan\u00e7 elde etmi\u015f olur. Bu da shrinkflasyonun tipik \u00f6rne\u011fidir. Bu durumda ekmek fiyat\u0131 artmam\u0131\u015f ve enflasyona etki etmemi\u015f g\u00f6r\u00fcnse de ger\u00e7ekte ekmek fiyat\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k bu art\u0131\u015f fiyat de\u011fi\u015fmedi\u011fi i\u00e7in enflasyona yans\u0131maz.<\/em><\/p>\n

Skimpflasyon da shrinkflasyon da hem mal\u0131 \u00fcreten \u00fcreticinin hem de fiyatlar\u0131 derleyip enflasyon oranlar\u0131n\u0131 yay\u0131nlayan devletin i\u015fine gelir. \u00dcreticiler, ortaya \u00e7\u0131kan maliyet art\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u00fcketiciye belli etmeden fiyata yans\u0131tm\u0131\u015f olurken devlet te enflasyonda ortaya \u00e7\u0131kacak art\u0131\u015f\u0131 bu yolla gizlemi\u015f oluyor. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz her iki durumda da zarar g\u00f6ren daha d\u00fc\u015f\u00fck miktar ya da daha k\u00f6t\u00fc kalitedeki \u00fcr\u00fcn\u00fc ayn\u0131 fiyata alacak olan t\u00fcketicilerdir.<\/em><\/p>\n

“T\u00dc\u0130K \u00f6nce \u015feffaf olmal\u0131”<\/h3>\n

Son g\u00fcnlerde bir de hissedilen enflasyon \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya. T\u00dc\u0130K\u2019in bir i\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bas\u0131na yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle hissedilen enflasyonun a\u00e7\u0131klanan enflasyonun iki kat\u0131 oldu\u011fu hesaplanm\u0131\u015f. Kim ne derse desin bu hesap do\u011fruysa bizi tam da ENAG\u2019\u0131n hesaplad\u0131\u011f\u0131 enflasyon oran\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Ki zaten vatanda\u015f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 enflasyon oran\u0131 da a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 budur. Hissedilen enflasyonun sadece hissedilmedi\u011fi tam olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Onun i\u00e7in T\u00dc\u0130K\u2019in T\u00dcFE\u2019de hangi mal ve hizmetleri hangi a\u011f\u0131rl\u0131kla ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n fiyatlar\u0131n\u0131 hangi birimlerden hangi g\u00fcnlerde derledi\u011fini kalem kalem a\u00e7\u0131klamas\u0131 gerekir. ENAG\u2019\u0131 verilerinin dayana\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamamakla su\u00e7layabilmek i\u00e7in \u00f6nce \u015feffaf olmak gerekir.<\/em><\/p>\n

\u00d6zetle s\u00f6ylemek gerekirse enflasyonla do\u011fru m\u00fccadele edebilmek i\u00e7in \u00f6nce ger\u00e7ek enflasyonu kabul etmek ve a\u00e7\u0131klamak sonra bunu d\u00fc\u015f\u00fcrmeye y\u00f6nelik para ve maliye politikas\u0131n\u0131 yap\u0131sal reform paketiyle birlikte ya\u015fama ge\u00e7irmek gerekir. Bunlar yap\u0131lmadan faizi art\u0131rmakla ya da dolayl\u0131 vergileri y\u00fckseltmekle enflasyon d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclemez.”<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(The Turkish Post) – Ekonomist Mahfi E\u011filmez, T\u00fcrkiye’nin bir s\u00fcredir nihai t\u00fcketici i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir sorun haline gelen “skimpflasyon” ve “shrinkflasyon” s\u00fcrecine girdi\u011fini ifade ederek, bunun y\u00fcksek enflasyonun bir sonucu oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u00dcnl\u00fc ekonomist E\u011filmez, T\u00fcrkiye’nin y\u00fcksek enflasyon nedeniyle “skimpflasyon” ve “shrinkflasyon” s\u00fcrecine girdi\u011fini belirtti. Skimpflasyonun, \u00fcreticinin \u00fcr\u00fcn\u00fcn kalitesini d\u00fc\u015f\u00fcrmesi, shrinkflasyonun ise \u00fcr\u00fcn\u00fcn gramaj\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":57572,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"topbottom","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"0","show_view_counter":"0","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"0","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"0","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"4","zoom_button_in_step":"4","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"0","show_popup_post":"1","number_popup_post":"2","show_author_box":"1","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-715","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"2","hide":""},"jnews_override_bookmark_settings":{"override_bookmark_button":"0","override_show_bookmark_button":"0"},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[2,1],"tags":[13119,315],"class_list":["post-57565","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","category-son-haberler","tag-mahfi-egilmez-turkiye-skimpflasyon-ve-shrinkflasyon-donemine-girdi","tag-ust-manset"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57565","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57565"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57565\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/57572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}