{"id":30368,"date":"2023-09-30T11:29:22","date_gmt":"2023-09-30T08:29:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/?p=30368"},"modified":"2023-09-30T11:29:22","modified_gmt":"2023-09-30T08:29:22","slug":"kayip-sekizinci-kita-zelandiya-ilk-kez-haritalandirildi-5-milyon-metrekare-yuzey-alani-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/kayip-sekizinci-kita-zelandiya-ilk-kez-haritalandirildi-5-milyon-metrekare-yuzey-alani-var\/","title":{"rendered":"&#8216;Kay\u0131p sekizinci k\u0131ta&#8217; Zelandiya ilk kez haritaland\u0131r\u0131ld\u0131: 5 milyon metrekare y\u00fczey alan\u0131 var"},"content":{"rendered":"<p><strong>(The Turkish Post) &#8211;<\/strong> Yunan filozof Aristoteles, astronom Batlamyus ve co\u011frafyac\u0131 Eratosthenes&#8217;in tarif etti\u011fi hayali k\u0131taya, kartograflar Latince &#8220;g\u00fcneydeki bilinmeyen toprak&#8221; anlam\u0131na gelen Terra Australis Incognita ad\u0131n\u0131 vermi\u015flerdi. K\u0131tan\u0131n, Klasik Yunan d\u00f6neminde, co\u011frafi simetri nedeniyle, d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer ucunda var oldu\u011funa inan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p><strong>TAM Y\u00dcZEY ALANI \u0130LK KEZ HESAPLANDI: 5 M\u0130LYON METREKARE<\/strong><\/p>\n<p>BBC T\u00fcrk\u00e7e&#8217;nin haberine g\u00f6re, Hollandal\u0131 ka\u015fif Abel Tasman k\u0131tay\u0131 bulmak i\u00e7in yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve 1642&#8217;de, bug\u00fcn Yeni Zelanda dedi\u011fimiz ada \u00fclkesini ke\u015ffetmi\u015fti. Ancak buldu\u011fu yer, arad\u0131\u011f\u0131na k\u0131yasla \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fc. Zelandiya ad\u0131ndaki bu k\u0131tan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, bundan 375 y\u0131l sonra ispatlanabilecekti. Y\u00fczde 94&#8217;\u00fc suyun alt\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in ilk bak\u0131\u015fta g\u00f6r\u00fcnmez olan k\u0131taya, Yeni Zelanda yerlileri Mahorilerin dilinde &#8220;M\u0101ui&#8217;nin tepeleri, vadileri ve d\u00fczl\u00fckleri&#8221; anlam\u0131na gelen Te Riu-a-M\u0101ui ismi verildi. M\u0101ui, Hawaii, Paskalya Adas\u0131 ve Yeni Zelanda aras\u0131ndaki alana da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olan adalarda ya\u015fayan Polinezyal\u0131lar i\u00e7in mitolojik bir kahraman.<\/p>\n<p>Yeni Zelanda Kraliyet Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nden (GNS Science) bilim insanlar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 yeni ara\u015ft\u0131rma Zelandiya&#8217;n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ilk kez detaylar\u0131yla ortaya koydu. Bilimsel yay\u0131n Tectonics dergisinde yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fma okyanusun dibinden \u00e7\u0131kar\u0131lan kaya \u00f6rnekleri kullan\u0131larak yap\u0131ld\u0131. Ara\u015ft\u0131rma k\u0131tan\u0131n tam y\u00fczey alan\u0131n\u0131 ilk kez hesaplayarak be\u015f milyon metrekare oldu\u011funu buldu. Peki neredeyse tamamen okyanusun alt\u0131ndaki Zelandiya nas\u0131l bir k\u0131ta say\u0131labilir? Bunun jeolojiyle a\u00e7\u0131klanan bir cevab\u0131 var.<\/p>\n<p><strong>K\u00d6K\u00dc &#8216;GONDVANA&#8217;YA DAYANIYOR<\/strong><\/p>\n<p>Sekizinci k\u0131tan\u0131n k\u00f6kenleri yakla\u015f\u0131k 200 milyon y\u0131l \u00f6nce par\u00e7alara ayr\u0131lmaya ba\u015flayan ve bug\u00fcn bildi\u011fimiz k\u0131talar\u0131 olu\u015fturan antik s\u00fcper k\u0131ta Gondvana&#8217;ya kadar gidiyor. Zelandiya&#8217;n\u0131n bundan 80 milyon y\u0131l \u00f6nce ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor, ancak kom\u015fular\u0131 Antarktika ve Avustralya&#8217;dan (Okyanusya) farkl\u0131 olarak s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc sular alt\u0131nda kald\u0131. K\u0131tan\u0131n suyun \u00fcst\u00fcnde kalan b\u00f6l\u00fcmleri Yeni Zelanda adalar\u0131, Fransa&#8217;ya ba\u011fl\u0131 Yeni Kaledonya, Lord Howe Adas\u0131 ve do\u011fusundaki volkanik Ball&#8217;s Pyramid adas\u0131yd\u0131. Suyun alt\u0131nda olmas\u0131 Zelandiya&#8217;n\u0131n yeterince ara\u015ft\u0131r\u0131lamamas\u0131na ve \u015feklinden s\u0131n\u0131rlar\u0131na farkl\u0131 konularda tutars\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015flerin ortaya at\u0131lmas\u0131na sebep olmu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>BUG\u00dcNE KADAR SADECE G\u00dcNEY\u0130 HAR\u0130TALANDIRILMI\u015eTI<\/strong><\/p>\n<p>Bug\u00fcne kadar Zelandiya&#8217;n\u0131n sadece g\u00fcneyi haritalanm\u0131\u015ft\u0131. Nick Mortimer \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki yeni \u00e7al\u0131\u015fma k\u0131tan\u0131n kalan \u00fc\u00e7te ikilik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn de haritalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n yazarlar\u0131, &#8220;Bu \u00e7al\u0131\u015fma, 5 milyon metrekarelik Zelandiya k\u0131tas\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n jeolojik haritalanmas\u0131na y\u00f6nelik kara ve denizde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 tamaml\u0131yor&#8221; ifadelerini kulland\u0131. Ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in jeologlardan ve sismologlardan olu\u015fan bir ekip, ada k\u0131y\u0131lar\u0131ndan bulunan \u00f6rneklerin yan\u0131 s\u0131ra okyanus taban\u0131 delinerek \u00e7\u0131kar\u0131lan kaya \u00f6rnekleri ve \u00e7\u00f6keltiler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bilim insanlar\u0131 bazaltlar\u0131 ve b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerine g\u00f6re farkl\u0131 kumta\u015flar\u0131n\u0131 tarihlendirip analiz ettiler. Kumta\u015flar\u0131n\u0131n 95 milyon \u00f6nceki jeolojik d\u00f6nem olan Ge\u00e7 Kretase&#8217;ye ait oldu\u011funu ke\u015ffettiler. Bu ta\u015flar 130 ila 110 milyon y\u0131l \u00f6nceki Erken Kretase d\u00f6neminden granit b\u00fcy\u00fck \u00e7ak\u0131llar\u0131 ve volkanik k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ak\u0131llar\u0131 muhteva ediyordu. Bazaltlar 40 milyon y\u0131l \u00f6nceki Eosen d\u00f6nemine aitti. Avrupa&#8217;daki ilk g\u00f6zlem olarak kay\u0131tlara ge\u00e7en Abel Tasman&#8217;\u0131n 1642&#8217;deki ke\u015ffinden bu yana, k\u0131tay\u0131 arayanlar sular\u0131 \u00fczerinde yolculuk yaparken asl\u0131nda Zelandiya&#8217;n\u0131n \u00fczerinden ge\u00e7tiklerinden bihaberdiler.<\/p>\n<p><strong>1995&#8217;TE &#8216;ZELAND\u0130YA&#8217; ADI \u00d6NER\u0130LM\u0130\u015eT\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Zelandiya&#8217;n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin ilk ger\u00e7ek ipu\u00e7lar\u0131 \u0130sko\u00e7 Do\u011fa Bilimci Sir James Hector taraf\u0131ndan topland\u0131. James Hector, Yeni Zelanda&#8217;n\u0131n g\u00fcneydo\u011fu k\u0131y\u0131s\u0131ndaki adalar\u0131 ara\u015ft\u0131rmak \u00fczere bir yolculu\u011fa kat\u0131lm\u0131\u015f ve adalar\u0131n jeolojisini incelemi\u015fti. Hector, incelemeleri sonucu Yeni Zelanda&#8217;n\u0131n &#8220;g\u00fcneye ve do\u011fuya do\u011fru uzanan b\u00fcy\u00fck bir k\u0131ta alan\u0131n\u0131n tepesini olu\u015fturan ve \u015fu anda sular alt\u0131nda olan bir s\u0131rada\u011f\u0131n kal\u0131nt\u0131s\u0131\u2026&#8221; oldu\u011funu bulmu\u015ftu.1995&#8217;te Amerikal\u0131 jeofizik\u00e7i Bruce Luyendyk b\u00f6lgeyi bir k\u0131ta olarak tasvir etmi\u015f ve buraya Zelandiya ad\u0131n\u0131 vermeyi \u00f6nermi\u015fti. Yer kabu\u011fu temel olarak ikiye ayr\u0131l\u0131yor. K\u0131tasal kabuk genellikle 40 km derinlikte ve kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ortalama 10 km civar\u0131nda olan okyanusal kabuktan belirgin bi\u00e7imde kal\u0131n.<\/p>\n<p><strong>YEN\u0130 ZELANDA &#8216;GEN\u0130\u015eLET\u0130LM\u0130\u015e KITA SAHANLI\u011eI&#8217; BA\u015eVURUSU YAPAB\u0130L\u0130R<\/strong><\/p>\n<p>Zelandiya t\u00fcm k\u0131talar gibi s\u00fcr\u00fcklenirken o kadar fazla gerildi ki kabu\u011fu bug\u00fcn sadece 20 km kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131na indi. Nihayetinde bu incecik k\u0131ta suya batt\u0131. Normal okyanusal kabu\u011fun seviyesine inmese de suyun alt\u0131nda kayboldu. Bilim insanlar\u0131 kabu\u011funun kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ve kayalar\u0131n\u0131n t\u00fcr\u00fcne bakarak Zelandiya&#8217;n\u0131n k\u0131ta oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bunun bilimsel ilginin \u00f6tesinde sonu\u00e7lar\u0131 olabilir. Birle\u015fmi\u015f Milletler Deniz Hukuku S\u00f6zle\u015fmesi, \u00fclkelerin yasal s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131, k\u0131y\u0131 \u015feritlerinden 370 km \u00f6tedeki M\u00fcnhas\u0131r Ekonomik B\u00f6lgelerinin ilerisine ta\u015f\u0131mak i\u00e7in mineral ve petrol yataklar\u0131yla birlikte &#8220;geni\u015fletilmi\u015f k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131&#8221; talebinde bulunabileceklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Yeni Zelanda daha b\u00fcy\u00fck bir k\u0131tan\u0131n par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu ispat edebilirse s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 alt\u0131 kat\u0131na \u00e7\u0131karabilir. Bu da deniz ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in daha fazla fona eri\u015febilece\u011fi anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(The Turkish Post) &#8211; Yunan filozof Aristoteles, astronom Batlamyus ve co\u011frafyac\u0131 Eratosthenes&#8217;in tarif etti\u011fi hayali k\u0131taya, kartograflar Latince &#8220;g\u00fcneydeki bilinmeyen toprak&#8221; anlam\u0131na gelen Terra Australis Incognita ad\u0131n\u0131 vermi\u015flerdi. K\u0131tan\u0131n, Klasik Yunan d\u00f6neminde, co\u011frafi simetri nedeniyle, d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer ucunda var oldu\u011funa inan\u0131l\u0131yordu. TAM Y\u00dcZEY ALANI \u0130LK KEZ HESAPLANDI: 5 M\u0130LYON METREKARE BBC T\u00fcrk\u00e7e&#8217;nin haberine g\u00f6re, Hollandal\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":30372,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"topbottom","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"0","show_view_counter":"0","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"0","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"0","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"4","zoom_button_in_step":"4","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"0","show_popup_post":"1","number_popup_post":"2","show_author_box":"1","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-715","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"2285","hide":""},"jnews_override_bookmark_settings":{"override_bookmark_button":"0","override_show_bookmark_button":"0"},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[2285,1],"tags":[7891,1422,7892],"class_list":["post-30368","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","category-son-haberler","tag-kayip-sekizinci-kita","tag-slider-manset","tag-zelandiya"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30368"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30368\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30372"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}