{"id":2607,"date":"2023-03-02T16:16:54","date_gmt":"2023-03-02T13:16:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/?p=2607"},"modified":"2023-03-02T16:16:54","modified_gmt":"2023-03-02T13:16:54","slug":"koronavirusun-bir-laboratuvardan-sizdigi-teorisi-neden-tartisiliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/koronavirusun-bir-laboratuvardan-sizdigi-teorisi-neden-tartisiliyor\/","title":{"rendered":"Koronavir\u00fcs\u00fcn bir laboratuvardan s\u0131zd\u0131\u011f\u0131 teorisi neden tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor?"},"content":{"rendered":"<p><strong>(TurkishPost) &#8211;<\/strong> \u00c7in\u2019in Vuhan \u015fehrinde koronavir\u00fcs\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n \u00fczerinden \u00fc\u00e7 y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen halen Covid-19\u2019un kayna\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu gizemini koruyor.<\/p>\n<p>ABD Federal Soru\u015fturma B\u00fcrosu (FBI) Direkt\u00f6r\u00fc Christopher Wray ise son olarak koronavir\u00fcs\u00fcn \u201cb\u00fcy\u00fck ihtimalle \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin kontrol\u00fcnde olan bir laboratuvardan s\u0131zd\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221; a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n<p>Baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re bir komplo teorisi olan bu iddian\u0131n ABD\u2019nin \u00fcst d\u00fczey bir yetkilisi taraf\u0131ndan dile getirilmesi tekrar koronavir\u00fcs\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131n sorgulanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7in ise ABD\u2019yi siyasi manip\u00fclasyon ile su\u00e7luyor.<\/p>\n<p>Peki bu teori ile ilgili ne biliyoruz ve bu tart\u0131\u015fmalar neden \u00f6nemli?<\/p>\n<p><strong>LABORATUVAR TEOR\u0130S\u0130 NED\u0130R?<\/strong><\/p>\n<p>Koronavir\u00fcs\u00fcn \u00c7in\u2019in Vuhan kentinde bulunan Vuhan Viroloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden kazara ya da ba\u015fka bir \u015fekilde s\u0131zd\u0131\u011f\u0131 teorisi, pandeminin ilk zamanlar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve d\u00f6nemin ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump taraf\u0131ndan \u00e7ok\u00e7a dile getirilmi\u015fti.<\/p>\n<p>Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, vir\u00fcs\u00fcn Vuhan kentinde deniz \u00fcr\u00fcnleri ve vah\u015fi hayvanlar\u0131n sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir pazarda insanlara bula\u015fm\u0131\u015f olabilece\u011fi sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bu pazar, d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f vir\u00fcs laboratuvarlar\u0131na sahip ve daha \u00f6nce de koronavir\u00fcsler \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131\u011f\u0131 bilinen Vuhan Viroloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019ne arabayla 40 dakika uzakl\u0131kta.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-2612 alignleft\" src=\"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan-299x300.jpg\" alt=\"\" width=\"486\" height=\"488\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan-299x300.jpg 299w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan-96x96.jpg 96w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan-150x151.jpg 150w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan-75x75.jpg 75w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan-350x350.jpg 350w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan.jpg 652w\" sizes=\"(max-width: 486px) 100vw, 486px\" \/><\/p>\n<p>Baz\u0131lar\u0131 vir\u00fcs\u00fcn laboratuvardan s\u0131zarak pazara geldi\u011fini iddia ederken kimileri de vir\u00fcs\u00fcn do\u011fada olu\u015ftu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p>Baz\u0131 bilim insanlar\u0131 laboratuvar s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 iddias\u0131n\u0131 tamamen reddederken medya ve siyasetin \u00f6nde gelen kimi isimleri ise daha fazla ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6neriyor.<\/p>\n<p>Vir\u00fcs daha ortaya \u00e7\u0131kmadan Vuhan Viroloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden \u00fc\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n Kas\u0131m 2019\u2019da bir hastanede tedavi edildi\u011fi haberleri 2021 y\u0131l\u0131nda ABD medyas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>ABD Ba\u015fkan\u0131 Biden\u2019\u0131n ise bu konuyla ilgili bir ara\u015ft\u0131rmay\u0131 y\u00f6neten birimi kapatt\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Amerikan h\u00fck\u00fcmetinin ba\u015f sa\u011fl\u0131k dan\u0131\u015fman\u0131 Doktor Anthony Fauci, b\u00f6yle bir \u015feyin olup olamayaca\u011f\u0131na dair kapsaml\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde.<\/p>\n<p>Biden ise 2020 y\u0131l\u0131nda ba\u015fkan olduktan sonra koronavir\u00fcs\u00fcn \u201cinsan\u0131n enfekte bir hayvanla temas\u0131ndan m\u0131 yoksa laboratuvar kazas\u0131ndan m\u0131 kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 emrini vermi\u015fti.<\/p>\n<p><strong>B\u0130L\u0130M \u0130NSANLARI NE D\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcYOR?<\/strong><\/p>\n<p>Bu teori bilim d\u00fcnyas\u0131nda da \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (WHO) ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n vir\u00fcs\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131 bulaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken baz\u0131 uzmanlara g\u00f6re bu ara\u015ft\u0131rma cevap sa\u011flamaktan ziyade daha \u00e7ok soru do\u011furdu.<\/p>\n<p>2021 y\u0131l\u0131nda Vuhan\u2019a u\u00e7an ve WHO\u2019nun g\u00f6revlendirdi\u011fi bilim insanlar\u0131, laboratuvara yapt\u0131klar\u0131 ziyareti de i\u00e7eren 12 g\u00fcnl\u00fck ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u201cvir\u00fcs\u00fcn laboratuvardan s\u0131zmas\u0131 teorisinin \u00e7ok da m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6ylemi\u015fti.<\/p>\n<p>Ancak \u00e7ok say\u0131da bilim insan\u0131 bu sonu\u00e7lar\u0131 sorgulad\u0131.<\/p>\n<p>Science dergisinde yay\u0131mlanan ve sayg\u0131n bilim insanlar\u0131n\u0131n imzas\u0131n\u0131n oldu\u011fu bir makalede, WHO\u2019nun laboratuvar teorisine yeteri kadar \u00f6nem vermemesi ele\u015ftirildi.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO) Ba\u015fkan\u0131 Tedros Adhanom Ghebreyesus bile yeni bir soru\u015fturman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klayarak \u201cher hipotezin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ve ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini\u201d aktard\u0131.<\/p>\n<p>Fauci ise 2021 y\u0131l\u0131nda vir\u00fcs\u00fcn do\u011fal olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na ikna olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u0130N NE D\u0130YOR?<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7in, bu iddialar\u0131 kat\u0131 bir \u015fekilde reddederek ABD h\u00fck\u00fcmeti ve Bat\u0131 medyas\u0131n\u0131 yalan haber yaymakla su\u00e7luyor.<\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in teorisi ise vir\u00fcs\u00fcn Vuhan\u2019a \u00c7in\u2019in ya da G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019n\u0131n ba\u015fka b\u00f6lgelerinden gelen g\u0131da sevkiyat\u0131 ile giri\u015f yapm\u0131\u015f olabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde.<\/p>\n<p>\u00c7in h\u00fck\u00fcmeti ayn\u0131 zamanda \u00fclkenin \u00f6nde gelen virologlar\u0131ndan Prof. Shi Zhengli\u2019nin terk edilen bir madenle ilgili ara\u015ft\u0131rmas\u0131na at\u0131fta bulunuyor.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2615\" aria-describedby=\"caption-attachment-2615\" style=\"width: 543px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-2615\" src=\"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan2-400x266.jpg\" alt=\"\" width=\"543\" height=\"361\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan2-400x266.jpg 400w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan2-768x511.jpg 768w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan2-150x100.jpg 150w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan2-750x499.jpg 750w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan2-1140x758.jpg 1140w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/03\/wuhan2.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 543px) 100vw, 543px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2615\" class=\"wp-caption-text\">Wuhan Viroloji Enstit\u00fcs\u00fc<\/figcaption><\/figure>\n<p>Vuhan Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan olan Shi, 2021\u2019de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda ekibinin 2015\u2019te \u00c7in\u2019in bir madenindeki yarasalarda sekiz koronavir\u00fcs t\u00fcr\u00fc buldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re pangolinlerdeki koronavir\u00fcs insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na bu madende bulunan koronavir\u00fcs t\u00fcrlerinden daha b\u00fcy\u00fck bir tehlike arz ediyordu.<\/p>\n<p>Bu teorinin yan\u0131 s\u0131ra \u00c7in, ABD&#8217;nin Maryland eyaletine ba\u011fl\u0131 Frederick \u015fehrinde yer alan Fort Detrick\u2019ten s\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p>ABD\u2019nin biyolojik silah program\u0131n\u0131n eski merkezlerinden olan Fort Detrick\u2019te Ebola ve \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131na dair biyomedikal ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>BA\u015eKA B\u0130R TEOR\u0130 VAR MI?<\/strong><\/p>\n<p>Vir\u00fcs\u00fcn hayvanlardan yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcren, do\u011fal yollarla meydana geldi\u011fi teorisi de var.<\/p>\n<p>Bu teorinin destek\u00e7ilerine g\u00f6re Covid-19 yarasalarda olu\u015ftu, sonra da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ihtimalle bir ba\u015fka hayvan\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 olmas\u0131yla insanlara s\u0131\u00e7rad\u0131.<\/p>\n<p>WHO\u2019nun ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 da bu teoriyi savunuyor.<\/p>\n<p>Bu hipotez pandeminin ba\u015f\u0131nda desteklense de bilim insanlar\u0131n\u0131n Covid-19\u2019un gen dizilimine sahip bir v\u00fcr\u00fcs\u00fcn yer ald\u0131\u011f\u0131 bir hayvana rastlamamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden zaman i\u00e7inde eskidi.<\/p>\n<p>Ancak vir\u00fcs\u00fc \u00e7al\u0131\u015fan kimi bilim insanlar\u0131na g\u00f6re vir\u00fcs\u00fcn laboratuvardan \u00fcredi\u011fine dair yeni bir bilimsel kan\u0131t da yok.<\/p>\n<p>Glasgow \u00dcniversitesi\u2019nde viral genetik ve biyobili\u015fim \u00e7al\u0131\u015fan Prof. David Robertson, do\u011fal yay\u0131l\u0131m teorisinin halen en ge\u00e7erli teori oldu\u011funu aktar\u0131yor.<\/p>\n<p>Hong Kong \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Alice Hughes da ayn\u0131 fikirde.<\/p>\n<p><strong>NEDEN \u00d6NEML\u0130?<\/strong><\/p>\n<p>Yakla\u015f\u0131k 7 milyon insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an Covid-19\u2019un nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u00f6ylesi pandemilerin bir daha meydana gelmesini \u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6nemli.<\/p>\n<p>Zoonotik teorinin do\u011frulu\u011funun ispatlanmas\u0131 tar\u0131m ve vah\u015fi hayat ile ilgili aktiviteleri etkileyebilir.<\/p>\n<p>Laboratuvardan s\u0131zd\u0131\u011f\u0131 ya da dondurulmu\u015f g\u0131da teorisinin ispatlanmas\u0131 durumunda ise uluslararas\u0131 ticarete dair geli\u015fmeler ya\u015fanabilir.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 zamanda s\u0131z\u0131nt\u0131 teorisinin do\u011frulu\u011fu d\u00fcnyan\u0131n \u00c7in\u2019e bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkileyebilir.<\/p>\n<p>Washington merkezli Atlantik Konseyi ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Jamie Metzl, 2021\u2019de BBC\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, \u201c\u0130lk g\u00fcnden beri \u00c7in \u00e7ok say\u0131da \u015feyin \u00fczerini \u00f6rt\u00fcyor\u201d diyerek bu teorinin daha fazla ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti.<\/p>\n<p>Singapur\u2019daki Ulusal \u00dcniversite Hastanesi\u2019nden Prof. Dale Fisher ise \u00c7in\u2019in direkt su\u00e7lanmamas\u0131 gerekti\u011fini dile getirerek, \u201cHem sab\u0131rl\u0131 hem de diplomatik olmal\u0131y\u0131z. Bunu \u00c7in\u2019in deste\u011fi olmadan yapamay\u0131z\u201d diyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(TurkishPost) &#8211; \u00c7in\u2019in Vuhan \u015fehrinde koronavir\u00fcs\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n \u00fczerinden \u00fc\u00e7 y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen halen Covid-19\u2019un kayna\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu gizemini koruyor. ABD Federal Soru\u015fturma B\u00fcrosu (FBI) Direkt\u00f6r\u00fc Christopher Wray ise son olarak koronavir\u00fcs\u00fcn \u201cb\u00fcy\u00fck ihtimalle \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin kontrol\u00fcnde olan bir laboratuvardan s\u0131zd\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221; a\u00e7\u0131klad\u0131. Baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re bir komplo teorisi olan bu iddian\u0131n ABD\u2019nin \u00fcst d\u00fczey bir yetkilisi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2609,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"BBC","source_url":"https:\/\/www.bbc.com\/turkce\/articles\/cd1k4km64z8o","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"topbottom","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"0","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"0","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"3","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"0","show_popup_post":"1","number_popup_post":"2","show_author_box":"1","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"1"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-715","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"","hide":""},"jnews_override_bookmark_settings":{"override_bookmark_button":"0","override_show_bookmark_button":"0"},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[63,1],"tags":[152,181,235],"class_list":["post-2607","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-son-haberler","tag-covid-19","tag-koronavirus","tag-laboratuvar-teorisi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2607","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2607"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2607\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}