{"id":25151,"date":"2023-09-02T20:00:35","date_gmt":"2023-09-02T17:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/?p=25151"},"modified":"2023-09-03T15:17:56","modified_gmt":"2023-09-03T12:17:56","slug":"kokularin-beyin-ve-hafiza-uzerindeki-etkisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/kokularin-beyin-ve-hafiza-uzerindeki-etkisi\/","title":{"rendered":"Kokular\u0131n beyin ve haf\u0131za \u00fczerindeki etkisi"},"content":{"rendered":"

(The Turkish Post) –<\/strong> G\u00fczel bir kokunun insan\u0131 rahatlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, huzur verdi\u011fini ve hatta \u00f6fkeyi dahi yat\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hepimiz biliyoruz. Hatta kokular, zihnimizde bir yerlerde duran, unuttu\u011fumuz an\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 bize yeniden ya\u015fat\u0131yor, bazen g\u00fczel bazen h\u00fcz\u00fcnl\u00fc anlar\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda yay\u0131mlanan detayl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma makalesi kokular\u0131n etkisiyle ilgili olduk\u00e7a ilgin\u00e7 sonu\u00e7lar ortaya koydu. 60-85 ya\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki erkek ve kad\u0131nlarla yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lara g\u00fcl, portakal, limon, nane, okalipt\u00fcs, biberiye ve lavanta kokular\u0131ndan biri 6 ay boyunca her gece 2 saat koklat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Bu 7 kokudan biri geceleri dif\u00fcz\u00f6r yard\u0131m\u0131yla 2 saat boyunca kat\u0131l\u0131mc\u0131lara verildi. Kokular haftada bir de\u011fi\u015ftirildi. 6 ay\u0131n sonunda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n haf\u0131zas\u0131nda y\u00fczde 226 oran\u0131nda art\u0131\u015f tespit edildi. Ayr\u0131ca bu kokular\u0131n verildi\u011fi bireylerin beyninde haf\u0131za ve bili\u015f ile ilgili b\u00f6lgenin fonksiyonunda da d\u00fczelme saptand\u0131.<\/p>\n

-G\u00fczel kokular\u0131n beyne ne oranda ve nas\u0131l etkisi var?
\n– Koku ger\u00e7ekten haf\u0131zay\u0131 d\u00fczeltebilir, bili\u015f ile ilgili b\u00f6lgenin fonksiyonunda d\u00fczelme sa\u011flayabilir mi?
\n-G\u00fcl, portakal, limon, nane, okalipt\u00fcs, biberiye ve lavanta kokular\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ba\u015fka hangi kokular beyne ve haf\u0131zaya iyi gelebilir?<\/p>\n

T\u00fcm bu sorular\u0131 ve daha fazlas\u0131n\u0131 N\u00f6roloji Uzman\u0131 Prof. Dr. Ayhan \u00d6zt\u00fcrk ve Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzman\u0131 Do\u00e7. Dr. \u0130smail Bozkurt’a sorduk. \u0130\u015fte sizi g\u00fczel kokularla daha fazla ha\u015f\u0131r ne\u015fir olmaya itecek \u00e7ok \u00f6nemli bilgiler\u2026<\/p>\n

‘KOKU DUYUSU \u00c7OK \u00d6ZEL B\u0130R \u00d6ZELL\u0130\u011eE SAH\u0130PT\u0130R’<\/strong><\/p>\n

1- G\u00fczel kokular\u0131n beyne ne oranda ve nas\u0131l etkisi var?<\/strong><\/p>\n

Prof. Dr. Ayhan \u00d6zt\u00fcrk: Asl\u0131nda bu beynin plastisitesi dedi\u011fimiz bir durumla ilgili. Eskiden beyin geli\u015fimini tamamlad\u0131ktan sonra h\u00fccrelerinde ve kendisinde art\u0131k bir geli\u015fim olmayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Ancak son y\u0131llarda bunun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 ve beyin h\u00fccrelerinin de geli\u015febildi\u011fi ile ilgili \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

Plastisiteyi sa\u011flayan \u015fey ise ba\u015fta duysal (burada koku duyusu) olmak \u00fczere bizim ona verdi\u011fimiz her t\u00fcrl\u00fc d\u0131\u015f uyaran. Bu gibi uyaranlar sinir h\u00fccrelerimizi ve dolay\u0131s\u0131yla n\u00f6ral dokuyu olumlu y\u00f6nde geli\u015ftirebilmektedir.<\/p>\n

2- G\u00fczel kokular ger\u00e7ekten haf\u0131zay\u0131 d\u00fczeltebilir, bili\u015f ile ilgili b\u00f6lgenin fonksiyonunda d\u00fczelme sa\u011flayabilir mi?<\/strong><\/p>\n

Prof. Dr. \u00d6zt\u00fcrk: Bunun kokunun i\u00e7eri\u011fi ile \u00e7ok fazla ilgili oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. \u00d6nemli olan d\u0131\u015far\u0131dan bir uyar\u0131 gelmesi tabii ki. Ancak bu kokular uzun s\u00fcreli deneklere verilmi\u015f dolay\u0131s\u0131yla da bir miktar \u00e7ekici ve ho\u015fa giden koku olmas\u0131 s\u00fcreci olumlu etkileyecektir. Koku duyusunu ta\u015f\u0131yan sinirimiz beynin bir uzant\u0131s\u0131 gibidir ve direkt olarak duyular\u0131, duyular i\u00e7in bir durak olan talamusa u\u011fratmadan limbik sisteme aktar\u0131r.<\/p>\n

Koku alma sistemi haf\u0131za ve duyular i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli olan limbik sisteme (beynimizde d\u0131\u015f fakt\u00f6rlerden gelen uyar\u0131lara ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen hem doku ve organlara hem de duygusal tepkilere verdi\u011fi yan\u0131tlar\u0131 y\u00f6neten sistem) do\u011frudan projeksiyonlar\u0131 olan tek duysal sistemdir. Beynin \u00f6\u011frenme ve haf\u0131za sistemlerine bu benzersiz eri\u015fim nedeni ile koku alma sistemi do\u011frudan n\u00f6ral aktivasyon yolu ile bu sistemlerin bozulmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyebilir ya da bozulmu\u015fsa bunu tersine \u00e7evirebilir.<\/p>\n

Do\u00e7. Dr. \u0130smail Bozkurt: Koku duyusu \u00e7ok \u00f6zel bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. Beynin an\u0131lar\u0131 hat\u0131rlamak ve olu\u015fturmaktan yani haf\u0131zadan, cinsel d\u00fcrt\u00fcden, ac\u0131kma ve susama, uyku d\u00fczeni, stres, \u00f6fke, yer ve y\u00f6n duygusu gibi hayati pek \u00e7ok konuyu y\u00f6neten limbik sistem ile direkt ba\u011flant\u0131s\u0131 olan tek duyumuzdur. Di\u011fer duyular\u0131m\u0131za talamus \u00fczerinden limbik sistem ile ba\u011flant\u0131 kurarken, olfaktor yolaklar beynin haf\u0131za ve \u00f6\u011frenme merkezine arac\u0131s\u0131z ula\u015f\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla koku arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla haf\u0131za kayb\u0131n\u0131 engelleme veya geriye \u00e7evirmek hedef haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Bili\u015fsel fonksiyon bozuklu\u011fu olanlar\u0131n neredeyse tamam\u0131nda konu\u015fma bozuklu\u011fu, depresyon gibi mod bozukluklar\u0131, dikkat, dil becerisi bozukluklar\u0131 ve uyku bozukluklar\u0131 \u00e7ok s\u0131k birliktedir. Bu tedavilerin bu bulgulara da iyi geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n

KOKU KAYBIYLA BERABER BUNAMA ALZHEIMER, PARKINSON DA ORTAYA \u00c7IKIYOR<\/strong><\/p>\n

3- Bu ara\u015ft\u0131rma ya\u015fl\u0131larda meydana gelen haf\u0131za ile ilgili hastal\u0131klar\u0131n tedavisi konusunda yard\u0131mc\u0131 olabilir mi?<\/strong><\/p>\n

Do\u00e7. Dr. Bozkurt: Koku h\u00fccrelerinin ve dolay\u0131s\u0131yla koku duyusunun kayb\u0131 ile hipokampustaki gri cevherin inceldi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. Ek olarak koku kayb\u0131yla beraber bunama, Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 ve baz\u0131 bili\u015fsel bozukluklar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Bu da bizlere kokunun haf\u0131za sorunlar\u0131 ya\u015fayan hastalar\u0131n tedavisinde \u00f6nemini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n

D\u00fczenli kokular sayesinde, MR \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda hipokampus ve talamustaki gri cevher katman\u0131n\u0131n kal\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yine Parkinson hastalar\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada d\u00fczenli kokular\u0131n konu\u015fma becerisini geli\u015ftirdi\u011fi ve Sudoku \u00e7\u00f6zme kabiliyetini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

KOLAY ULA\u015eILAB\u0130LEN B\u0130R TEDAV\u0130<\/strong><\/p>\n

Prof. Dr. \u00d6zt\u00fcrk: Bu \u00e7al\u0131\u015fma, orta derecede demansl\u0131 ya\u015fl\u0131 hastalarda koku zenginle\u015ftirme yani kokuya maruz b\u0131rakman\u0131n, kontrol gruplar\u0131na g\u00f6re haf\u0131za, koku tan\u0131mlama, depresyon, dikkat s\u00f6zel ak\u0131\u015fkanl\u0131k ve dil becerilerinde \u00f6nemli olumlu geli\u015fmeler sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Ayr\u0131ca g\u00fcn\u00fcm\u00fczde halen t\u00fcm demans tipleri i\u00e7in olumlu katk\u0131 sa\u011flayacak tedavi y\u00f6ntemleri mevcut de\u011fil. B\u00f6yle kolay ula\u015f\u0131labilen ve maliyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck y\u00f6ntemler hem hastal\u0131k i\u00e7in hem de hen\u00fcz hasta olmam\u0131\u015f ki\u015filerin bili\u015fsel faaliyetlerini olumlu etkileyecektir.<\/p>\n

Limbik sistem ile olan ba\u011flant\u0131dan dolay\u0131, g\u00fczel kokular ayn\u0131 zamanda duygusal durum \u00fczerine de etki g\u00f6sterir. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, lavanta ve limon otu gibi esansiyel ya\u011flar\u0131n stres seviyelerini azaltt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. K\u0131sacas\u0131, g\u00fczel kokular ile insan daha az stresli ve daha sakin kalabilir.<\/p>\n

KOKUDAN Z\u0130YADE MARUZ KALMA S\u00dcRES\u0130 \u00d6NEML\u0130<\/strong><\/p>\n

4- G\u00fcl, portakal, limon, nane, okalipt\u00fcs, biberiye ve lavanta kokular\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ba\u015fka hangi kokular beyne ve haf\u0131zaya iyi gelebilir?<\/strong><\/p>\n

Do\u00e7. Dr. Bozkurt: Ge\u00e7mi\u015fte, kafa travmas\u0131, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 ve ya\u015flanmaya ba\u011fl\u0131 demans ya\u015fayan hastalarda, re\u00e7ineli, \u00e7i\u00e7eksi, meyveli ve aromatik koku gruplar\u0131 ile haf\u0131zan\u0131n kuvvetlendirebildi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. Asl\u0131nda kokular\u0131n cinsinden ziyade, kokulara maruz kalma s\u00fcresinin daha \u00f6nemli olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda kokular gece uyurken verilmi\u015ftir. Zira, bir g\u00fcn boyunca ortalama 80 defa bir kokuyu a\u00e7\u0131p koklamak pratik olmayacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, farkl\u0131 kokular olu\u015fturan kombinasyonlar\u0131n gece yat\u0131lan ortamda bulundurmas\u0131 etkili olacakt\u0131r.<\/p>\n

Koklamak beyne iyi geliyor\u2026 Peki nas\u0131l iyi geliyor? Hi\u00e7 yan\u0131n\u0131zdan ge\u00e7ip giden birinin parf\u00fcm kokusu sizi y\u0131llar \u00f6ncesine, nostaljik bir yolcukla g\u00f6t\u00fcrmedi mi? Tan\u0131d\u0131k bir koku, \u00e7ocuklu\u011funuzda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir an\u0131y\u0131 an\u0131msatabilir. Bu nedenle, kokular s\u0131kl\u0131kla duygusal an\u0131larla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r ve duygusal durumlar\u0131 hat\u0131rlamak i\u00e7in kullan\u0131labilir. Kokular\u0131n haf\u0131zaya ve bili\u015fsel i\u015flevlere etkisi olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Beyin, kokuyla ilgili bilgileri i\u015flerken, bu bilgilerin haf\u0131zada daha uzun s\u00fcreli bir \u015fekilde saklanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Kokular, ge\u00e7mi\u015f deneyimlerle ili\u015fkilendirilebilir ve bu da haf\u0131zan\u0131n hat\u0131rlama s\u00fcrecini kolayla\u015ft\u0131rabilir. Kokular ayr\u0131ca dikkati art\u0131rabilir ve konsantrasyonu destekleyebilir. \u00d6rne\u011fin, nane kokusunun zihinsel uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve konsantrasyonu iyile\u015ftirdi\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(The Turkish Post) – G\u00fczel bir kokunun insan\u0131 rahatlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, huzur verdi\u011fini ve hatta \u00f6fkeyi dahi yat\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hepimiz biliyoruz. Hatta kokular, zihnimizde bir yerlerde duran, unuttu\u011fumuz an\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 bize yeniden ya\u015fat\u0131yor, bazen g\u00fczel bazen h\u00fcz\u00fcnl\u00fc anlar\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda yay\u0131mlanan detayl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma makalesi kokular\u0131n etkisiyle ilgili olduk\u00e7a ilgin\u00e7 sonu\u00e7lar ortaya koydu. 60-85 ya\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki erkek ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":25196,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"H\u00fcrriyet","source_url":"https:\/\/www.hurriyet.com.tr\/kelebek\/saglik\/kokularin-beyne-ve-hafizaya-nasil-bir-etkisi-var-yeni-arastirmalar-cok-onemli-veriler-iceriyor-beynin-hafiza-ve-ogrenme-sistemine-aracisiz-ulasir-42322930","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"topbottom","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"0","show_view_counter":"0","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"0","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"0","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"4","zoom_button_in_step":"4","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"0","show_popup_post":"1","number_popup_post":"2","show_author_box":"1","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-715","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"107","hide":""},"jnews_override_bookmark_settings":{"override_bookmark_button":"0","override_show_bookmark_button":"0"},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[1,107],"tags":[6930,6931,6929,1422],"class_list":["post-25151","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-son-haberler","category-yasam","tag-beyne","tag-etkisi","tag-koku","tag-slider-manset"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25151"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25151\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}