{"id":11177,"date":"2023-05-28T08:29:39","date_gmt":"2023-05-28T05:29:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/?p=11177"},"modified":"2023-05-28T14:47:49","modified_gmt":"2023-05-28T11:47:49","slug":"amerika-ile-cin-arasinda-ipler-geriliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/amerika-ile-cin-arasinda-ipler-geriliyor\/","title":{"rendered":"Amerika ile \u00c7in aras\u0131nda ipler geriliyor"},"content":{"rendered":"<p><strong>(The Turkish Post) &#8211;<\/strong> ABD, \u00fcss\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu ve \u0130ngiltere\u2019nin egemenli\u011finde olan Diego Garcia adas\u0131n\u0131n Morityus\u2019a ba\u011flanmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken \u00c7in bu ada \u00fclkesiyle yak\u0131n ili\u015fki y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u201cE\u011fer Britanya \u0130mparatorlu\u011fu tarihe kar\u0131\u015facaksa bunun yava\u015f bir da\u011f\u0131lma ve \u00e7\u00f6kme s\u00fcreciyle de\u011fil, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, do\u011fruluk ve hakikat\u0131n g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde olmas\u0131n\u0131 umut etmeliyiz\u201d demi\u015ftir Winston Churchill. 20. Y\u00fczy\u0131l\u2019\u0131n ba\u015f\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rtte birine h\u00fckmeden Britanya \u0130mparatorlu\u011fu, hakikaten de \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra giderek g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmi\u015f, k\u00fcresel hegemonyas\u0131n\u0131 ABD ve Rusya\u2019ya b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f kahraman\u0131 Churchill dramatik bi\u00e7imde 1945\u2019te \u0130ngiltere genel se\u00e7imlerini kaybeder ve ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funa \u0130\u015f\u00e7i Parti\u2019sinden Clement Atlee oturur. Atlee d\u00f6neminde Hindistan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fur. \u0130mparatorlu\u011fun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seren olay ise 1956\u2019daki S\u00fcvey\u015f Krizi\u2019dir. Cemal Abd\u00fclnas\u0131r, kanal\u0131 millile\u015ftirerek \u0130ngilizlere meydan okumu\u015f, \u0130ngilizler ise askeri olarak \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayamay\u0131p geri \u00e7ekilmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r; d\u00f6nemin \u0130ngiltere Ba\u015fbakan\u0131 Anthony Eden\u2019\u0131n siyasi kariyeri de imparatorluk gibi tarihe g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Falkland Sava\u015f\u0131 \u00f6rne\u011fi<\/strong><\/p>\n<p>Ancak \u0130ngilizler hafife al\u0131nmayacak bir tarihi miras ve gelene\u011fe sahip olduklar\u0131n\u0131 1982 Falkland Sava\u015f\u0131\u2019nda ufak bir ada i\u00e7in Arjantin ile sava\u015fmay\u0131 \u201cDemir Leydi\u201d Thatcher\u2019in liderli\u011finde g\u00f6ze alarak kan\u0131tlam\u0131\u015flard\u0131r. Ufukta Falkland krizinin bir benzerinin ya\u015fanabilece\u011fi yer olarak Morityus Cumhuriyeti g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Hint Okyanusu\u2019nda bulunan Morityus (Mauritius) ilk bak\u0131\u015fta cennetin yery\u00fcz\u00fcndeki bir par\u00e7as\u0131, tatil ve balay\u0131 i\u00e7in ideal bir \u00fclke olarak g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Uluslararas\u0131 siyasetteki \u00f6neminin kayna\u011f\u0131 ise halen \u0130ngiltere egemenli\u011finde bulunan Chagos tak\u0131madalar\u0131 ve buradaki \u00f6zellikle Diego Garcia adas\u0131. \u0130ngiliz \u201cDaily Mail\u201d gazetesine g\u00f6re, Beyaz Saray\u2019dan yetkililer Chagos tak\u0131madalar\u0131n\u0131n Morityus\u2019a b\u0131rak\u0131lmas\u0131 hakk\u0131nda ciddi \u00e7ekincelerini dile getirdi. Diego Garcia, \u0130ngiltere taraf\u0131ndan ABD\u2019ye kiralanan bir askeri \u00fcsse ev sahipli\u011fi yap\u0131yor. \u201cBat\u0131r\u0131lamaz U\u00e7ak Gemisi\u201d lakapl\u0131 \u00fcss\u00fcn stratejik \u00f6nemi bir hayli y\u00fcksek, zira \u00c7in ve Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 olas\u0131 operasyonlar i\u00e7in ideal bir konuma sahip.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-11179\" src=\"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/05\/cin-400x220.webp\" alt=\"\" width=\"936\" height=\"515\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/05\/cin-400x220.webp 400w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/05\/cin-768x422.webp 768w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/05\/cin-750x412.webp 750w, https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2023\/05\/cin.webp 869w\" sizes=\"(max-width: 936px) 100vw, 936px\" \/><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>ABD\u2019lilerin ak\u0131beti?<\/strong><\/p>\n<p>Morityus, \u00c7in ile yak\u0131n ili\u015fkiler y\u00fcr\u00fct\u00fcyor, Diego Garcia\u2019n\u0131n kendilerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 halinde adada bulunan yakla\u015f\u0131k 1700 askeri ve 1500 sivil Amerikal\u0131 personelin ak\u0131beti tehlikeye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olacak. G7 zirvesi sonras\u0131 aralar\u0131nda Biden, Sunak ve Macron\u2019un bulundu\u011fu bat\u0131l\u0131 liderler, \u00c7in\u2019in \u201cekonomik ve militarist yay\u0131lmac\u0131\u201d politikalar\u0131 terk etmesi gerekti\u011fini beyan eden bir bildiri yay\u0131mlad\u0131lar. \u0130ngiltere\u2019de de iktidardaki Muhafazakar Parti\u2019nin k\u0131demli politikac\u0131lar\u0131ndan Ian Duncan Smith, Morityus ile daha pahal\u0131ya patlayacak olsa da stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131 koruyacak yeni bir anla\u015fma yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda h\u00fck\u00fcmete telkinde bulundu. Anla\u015f\u0131lan ABD ile \u00c7in aras\u0131ndaki yeni \u2018so\u011fuk sava\u015f\u2019 giderek di\u011fer k\u00fcresel akt\u00f6rleri de i\u00e7ine \u00e7eken b\u00fcy\u00fck bir kara delik olma yolunda ilerliyor.<\/p>\n<p><strong>S\u00f6m\u00fcrgeci zihniyet<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ngiltere Falkland\u2019a asker g\u00f6nderdi\u011finde binlerce kilometre \u00f6tedeki k\u00fc\u00e7\u00fck bir toprak par\u00e7as\u0131 i\u00e7in neden \u0130ngiliz kan\u0131 d\u00f6kmeyi g\u00f6ze ald\u0131\u011f\u0131 sorgulanm\u0131\u015f, Ba\u015fbakan Thatcher sert ele\u015ftirilere maruz kalm\u0131\u015ft\u0131. S\u00fcvey\u015f Krizi sonras\u0131 imparatorluk hayalleri Akdeniz\u2019de suya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olsa da \u0130ngiltere tamamen adas\u0131na \u00e7ekilip d\u00fcnyadan kendini izole etmemi\u015ftir. Falkland\u2019da g\u00f6sterdikleri dik duru\u015f Morityus gibi halen ellerinde bulunan okyanus \u00f6tesi toprak par\u00e7alar\u0131nda egemenlik s\u00fcrebilmelerinin teminat\u0131 olmu\u015ftur. Son yar\u0131m y\u00fczy\u0131ll\u0131k d\u00f6neme bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0130ngilizlerin imparatorluklar\u0131n\u0131 kaybetme s\u00fcreci pek de Churchill\u2019in umdu\u011fu gibi geli\u015fmemi\u015f, yava\u015f\u00e7a eriyen k\u00fcresel g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmemeye u\u011fra\u015fan bir s\u00f6m\u00fcrgeci zihniyetin izleri bu s\u00fcrece damga vurmu\u015ftur.<\/p>\n<p><strong>\u2018Utan\u00e7 Adas\u0131\u2019 Chagos<\/strong><\/p>\n<p>Morityus\u2019un \u0130ngiltere ile ba\u011f\u0131 Napolyon d\u00f6nemine dayan\u0131yor. 19. Y\u00fczy\u0131l\u2019\u0131n ba\u015flar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Napolyon Sava\u015flar\u0131 esnas\u0131nda Britanya \u0130mparatorlu\u011fu adalar\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc Fransa\u2019dan al\u0131r. 1968\u2019de Morityus, Britanya\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015f olsa da, Chagos olarak adland\u0131r\u0131lan baz\u0131 adalar\u0131 \u0130ngilizler kendi egemenlikleri alt\u0131nda tutar ve \u201c\u0130ngiltere\u2019nin g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemini yitirdi\u011finde\u201d Morityus\u2019a geri verme s\u00f6z\u00fcn\u00fc verirler. Askeri \u00fcs kurma amac\u0131yla yerel halk adalardan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Bu olay Amerikal\u0131 Antropolog Prof. David Vine\u2019\u0131n \u201cThe Island of Shame\u201d (Utan\u00e7 Adas\u0131) kitab\u0131na da konu olmu\u015ftur. Aradan ge\u00e7en 50 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n zamanda \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmetiyle temaslar\u0131 sonu\u00e7suz kalan Morityus, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019e ba\u015fvurarak yerel halk\u0131n yurtlar\u0131na geri d\u00f6nmesi ve Chagos\u2019un kendilerine iade edilmesi konusunda yard\u0131m ister. 2019\u2019da Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131, Chagos tak\u0131madalar\u0131n\u0131n Morityus\u2019a iade edilmesi karar\u0131n\u0131 verir. Sunak\u2019tan bir \u00f6nceki \u0130ngiltere Ba\u015fbakan\u0131 Liz Truss, Morityus Cumhuriyeti ile adan\u0131n geri verilmesi hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar ve bug\u00fcnk\u00fc duruma gelinir. Diego Garcia ise Chagos tak\u0131madalar\u0131n\u0131 olu\u015fturan 60 k\u00fc\u00e7\u00fck adan\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc olarak \u00f6neme sahip.<\/p>\n<p><strong>Domino Teorisi<\/strong><\/p>\n<p>ABD\u2019nin ba\u015fkenti Washington DC\u2019ye u\u00e7akla gitti\u011finizde Dulles Uluslararas\u0131 Havaliman\u0131\u2019na inersiniz. \u0130lgin\u00e7tir, \u00fcniversite y\u0131llar\u0131mda benim i\u00e7in bir k\u00e2bus olan bu havaliman\u0131n\u0131n (\u015fahsen \u00e7ok k\u00f6t\u00fc ve verimsiz tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum) neden bu isme sahip oldu\u011fu pek bilinmez. \u0130ronik olan ise buraya ismini veren John Foster Dulles\u2019\u0131n \u201cSo\u011fuk Sava\u015f\u201d y\u0131llar\u0131nda Amerikan d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 tasarlayan \u00f6nemli politikac\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekiyor olmas\u0131d\u0131r. \u2018Domino teorisi\u2019 kuram\u0131n\u0131 k\u0131lavuz kabul eden Ba\u015fkan Eisenhower\u2019\u0131n d\u0131\u015fi\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapan Dulles, Vietnam\u2019da sava\u015fa giden s\u00fcrecin tohumlar\u0131n\u0131 atm\u0131\u015f, d\u00fcnyann en \u00fccra k\u00f6\u015fesindeki en k\u00fc\u00e7\u00fck toprak par\u00e7as\u0131n\u0131n bile kom\u00fcnist tehdide kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131 savunan politikalar uygulam\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcnlerde Diego Garcia\u2019n\u0131n, alt\u0131n rengindeki kumlardan kendini turkuaz sulara b\u0131rakan \u00e7iftlerin dolu\u015ftu\u011fu bir yer de\u011fil de, sava\u015f u\u00e7aklar\u0131n\u0131n sa\u011f\u0131r edici motor seslerinin esir ald\u0131\u011f\u0131 bir toprak par\u00e7as\u0131 olmas\u0131n\u0131n sebebi i\u015fte ABD ile \u00c7in aras\u0131nda do\u011fmak \u00fczere olan yeni bir so\u011fuk sava\u015f sebebiyledir. Belki de milyarlarca insan\u0131n kaderinin \u015fekillenmesinde rol oynayacak olan Morityus\u2019da yakla\u015f\u0131k 1 milyon ki\u015fi ya\u015famakta ve 2.000 ki\u015filik bir g\u00fcvenlik g\u00fcc\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda \u00fclkede bir silahl\u0131 kuvvet bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(The Turkish Post) &#8211; ABD, \u00fcss\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu ve \u0130ngiltere\u2019nin egemenli\u011finde olan Diego Garcia adas\u0131n\u0131n Morityus\u2019a ba\u011flanmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken \u00c7in bu ada \u00fclkesiyle yak\u0131n ili\u015fki y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. \u201cE\u011fer Britanya \u0130mparatorlu\u011fu tarihe kar\u0131\u015facaksa bunun yava\u015f bir da\u011f\u0131lma ve \u00e7\u00f6kme s\u00fcreciyle de\u011fil, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, do\u011fruluk ve hakikat\u0131n g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde olmas\u0131n\u0131 umut etmeliyiz\u201d demi\u015ftir Winston Churchill. 20. Y\u00fczy\u0131l\u2019\u0131n ba\u015f\u0131nda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":11178,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"Milliyet","source_url":"https:\/\/www.milliyet.com.tr\/dunya\/morityus-yeni-bir-vietnam-olur-mu-6954473","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"topbottom","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"0","show_view_counter":"0","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"0","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"0","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"4","zoom_button_in_step":"4","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"0","show_popup_post":"1","number_popup_post":"2","show_author_box":"1","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-715","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"63","hide":""},"jnews_override_bookmark_settings":{"override_bookmark_button":"0","override_show_bookmark_button":"0"},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[63,1],"tags":[3316,404,3319,3318,1422,3317],"class_list":["post-11177","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-son-haberler","tag-amerika","tag-cin","tag-mauritius","tag-morityus","tag-slider-manset","tag-soguk-savas"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11177"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11177\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkishpost.net\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}