(The Turkish Post) – Serhat Akıncı
Dünya Bankası İcra Direktörleri Kurulu tarafından 13 Haziran 2023 tarihinde onaylanan yeni bir proje ile Türkiye’de kamu binalarında yenilenebilir enerji kullanımının arttırılmasına yardımcı olacak.
549 milyon ABD doları tutarındaki kamu ve Belediye yenilenebilir Enerji Projesi, merkezi hükümet ve belediye tesisleri üzerinde odaklanarak, Türkiye’nin kamu sektöründe yenilenebilir enerji kullanımının yaygınlaştırılmasını destekleyecek.
Dünya Bankası Türkiye Ülke Direktörü Humberto Lopez kredinin onaylanması vesilesiyle yaptığı açıklamada şunları vurguladı: “Kamu tesislerinde yenilenebilir enerji kullanımı bir yandan artan enerji fiyatlarının belediyelerin enerji faturaları üzerindeki etkisini hafifletirken, aynı zamanda Türkiye’nin iklim taahhütlerini yerine getirmesine de yardımcı olabilir. Bina sektörünün ülkedeki en büyük enerji tüketen ve vatandaşların sağlığı üzerinde doğrudan etkisi olan karbon salımına yol açan sektörlerden birisi olduğu düşünüldüğünde, Proje ekonomiye ve çevreye birçok fayda sağlayacaktır.”
Projenin Görev Ekibi Liderleri olan Kıdemli Enerji Uzmanları Almudena Mateos Merino ve Manuel Jose Millan Sanchez proje ile ilgili olarak “Yenilenebilir enerjinin yaygınlaştırılması, Türkiye’nin kalkınma politikalarının merkezinde yer almıştır ve ülkenin net sıfır emisyon hedeflerine ulaşmasında kritik bir rol oynamaya devam edecektir.” dedi. “Vatandaşların da merkezi hükümet ve belediyelerin yenilebilir enerji yatırımlarından bir başka açıdan daha faydalanması beklenmektedir zira enerji faturalarından tasarruf edilen bütçe kaynakları, kendileri için diğer öncelikli hizmetleri geliştirmek üzere kullanılabilir.” olduğunu belirtti.
Türkiye, güneş, rüzgar ve jeotermal dahil olmak üzere önemli ölçüde yenilenebilir enerji kaynaklarına sahip bir ülke. Yenilenebilir enerji, Türkiye’nin toplam kurulu gücünün yaklaşık yarısını ve elektrik üretiminin yüzde 45’ini oluştururken, elektrik sektörünün karbonsuzlaştırılabilmesi için daha fazla projenin gerek kamu gerek özel sektör olarak da fazlasının yapılması gerekmektedir.
Onaylan proje dosyasındaki bilgilere göre Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD) tarafından 2024-2029 yılları arasında sağlanacak kaynağın ağırlıklı bölümü, merkezi ve yerel yönetimlere ait binaların enerji tüketimlerini karşılama amacı ile lisanssız elektrik üretim düzenlemeleri çerçevesinde gerçekleştirilecek yenilenebilir enerji kaynaklı dağıtık elektrik üretimi projelerinde kullanılacak.
Toplamda 549 milyon ABD doları olacak proje bütçesinin 3 milyon dolarlık bölümü ise Enerji Sektörü Yönetim Yardım Programı kapsamında sağlanacak.
130 projeye hemen başlanabilecek
Sağlanacak kaynağın 270,58 milyon ABD Dolarlık bölümü merkezi yönetim tarafından gerçekleştirilecek projeler için, 271,53 milyon ABD Dolarlık bölümü ise İller Bankası aracılığı ile yerel yönetimler tarafından gerçekleştirilecek projeler için kullandırılacak.
Dosyada yer alan bilgilere göre kamu binalarında ilk etapta gerçekleştirilecek toplam kurulu güçleri 60 MW olacak 80 proje belirlenmiş durumda.
Benzer şekilde İller Bankası tarafından kullandırılacak 100 milyon dolarlık ilk paket finansman ile de devreye alınacak toplam güçleri 68 MW olacak 50 proje belirlenmiş durumda.
Bununla birlikte merkezi yönetim için sağlanacak kaynağın 6 milyon ABD Dolarlık kısmı ile pilot ısı pompası projeleri devreye alınacak ve enerji verimli aydınlatma uygulamaları hayata geçirilecek. Ayrıca Teknik Yardım ve Proje Uygulama Desteği olarak da 10 milyon ABD Doları kaynak sağlanacak.
Kamu binalarının fotovoltaik potansiyeli 2,1 GW’ın üstünde
Dosyada Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 2016 yılında yapılan bir çalışmada Türkiye’de 175.280 adet kamu binasının bulunduğu ve bunların yıllık 25.000 Gigavat-saat elektrik tüketimi ile Türkiye’nin nihai enerji tüketiminde %2,2 pay sahibi olduğuna dikkat çekildi.
Ayrıca 2018 yılında Dünya Bankası işbirliği ile yapılan bir çalışmanın sonuçlarının Türkiye’deki kamu binaları için çatı üstü ve zemine monte yöntemler ile 2,1 GW gücünde fotovoltaik santral kurulum gerçekleştirme potansiyeli olduğu ve devreye alınan uygulamaların kamu binalarının yıllık elektrik tüketiminlerinin tamamının güneş enerjisinden karşılanabileceğini gösterdiğine vurgu yapıldı.
Türkiye’de dağıtık elektrik üretiminin lisanssız elektrik üretim düzenlemeleri çerçevesinde gerçekleştirilebildiğinin altı çizilen dosyada, dağıtık sistem kurulumlarının doğal afet gibi durumlara karşı da elektrik sisteminin dayanıklılığını artırabildiği ifade edildi.
Belediyelere iklim eylem planı hazırlama zorunluluğu gelecek
Dosyada Türkiye’de geliştirilen enerji verimliliği uygulamaları ile binaların enerji tüketimlerinin azaltılmasında ilerlemeler sağlanmak ile birlikte binaların daha ileri seviyede karbondan arındırılmasının ancak dağıtık yenilenebilir enerji yatırımları ile mümkün olabileceğine de vurgu yapıldı.
Bununla birlikte yakın zamanda yürürlüğe girecek bir yasal düzenleme ile Türkiye’deki tüm belediyelerin iklim değişikliğine karşı hem adaptasyon hem de uyum hedefi içeren iklim planları hazırlama zorunluluğu getirileceği bildirilen dosyada, yerel yönetimlerin bu hedefler kapsamında dağıtık yenilenebilir enerji yatırımlarını artırmak zorunda olacağına da vurgu yapıldı.
